Νέα κατηγοριοποίηση της IUCN για την Καρέττα στη Μεσόγειο: η μακρόχρονη προστασία αποδίδει

Επειδή ο νέος χαρακτηρισμός μπορεί να οδηγήσει σε παρερμηνείες και λανθασμένα συμπεράσματα, πρέπει εξηγηθεί τί ακριβώς σημαίνει. Σύμφωνα με τα νέα κριτήρια της IUCN, η κατηγοριοποίηση των ειδών γίνεται πλέον με βάση τον «επικείμενο κίνδυνο εξαφάνισής τους». Έτσι τα είδη που εντάσσονται στην κατηγορία «Μειωμένης Ανησυχίας» (LC-Least Concern) δεν συνεπάγεται ότι είναι ασφαλή ούτε ότι δεν πρέπει να προστατεύονται αλλά ότι «δεν διατρέχουν άμεσο κίνδυνο εξαφάνισης εφόσον διατηρούνται οι ίδιες συνθήκες». Για την ακρίβεια παραθέτουμε κατά λέξη τον ορισμό της IUCN στην αγγλική: “The category Least Concern is applied to taxa that do not qualify (and are not close to qualifying) as threatened or Near Threatened. It is important to emphasize that "least concern" simply means that, in terms of extinction risk, these species are of lesser concern than species in other threat categories. It does not imply that these species are of no conservation concern”.
Σημειώνεται ότι η κατηγοριοποίηση της IUCN σύμφωνα με τα νέα κριτήρια έχει συγκριτική αξία μεταξύ των ειδών. Έτσι, ένα μακρόβιο είδος όπως η Καρέττα με πολλές παραλίες ωοτοκίας στη Μεσόγειο, σε ορισμένες από τις οποίες παρουσιάζεται σημαντική αύξηση φωλιών λόγω των μακροχρόνιων μέτρων προστασίας, όπως π.χ. στον Κυπαρισσιακό Κόλπο, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι διατρέχει «άμεσο κίνδυνο εξαφάνισης», σε αντίθεση με άλλα είδη που έχουν μικρή γεωγραφική εξάπλωση ή ιδιαίτερα μικρούς πληθυσμούς ή πληθυσμούς με ραγδαία πτωτική τάση. Επίσης σημειώνεται ότι η νέα κατηγοριοποίηση της IUCN δεν περιγράφει τις απειλές που αντιμετωπίζει ένα είδος ούτε την πλήρη κατάσταση του πληθυσμού του, ούτε την ανάγκη λήψης μέτρων προστασίας, αλλά επικεντρώνεται στην προοπτική βιωσιμότητάς του στο άμεσο μέλλον κυρίως μέσω της γεωγραφικής κατανομής και της πληθυσμιακής τάσης του.
Επομένως η νέα κατηγοριοποίηση της Καρέττα στη Μεσόγειο στην ουσία αντανακλά την επιτυχία των μακροχρόνιων μέτρων προστασίας που πάρθηκαν και που θα πρέπει να εξακολουθήσουν να λαμβάνονται από διεθνείς οργανισμούς, διεθνείς συμβάσεις, την Ευρωπαϊκή Ένωση, τις κυβερνήσεις, τις τοπικές κοινωνίες και τις περιβαλλοντικές οργανώσεις. Η Ομάδα Εμπειρογνωμόνων για τις Θαλάσσιες Χελώνες της IUCN, σε σχετική ανακοίνωσή της (βλ. συνημμένο) διευκρινίζει ότι ο χαρακτηρισμός αυτός είναι αποτέλεσμα της σχετικά καλής κατάστασης διατήρησης που χαίρει σήμερα το είδος στη Μεσόγειο και που οφείλεται στις σημαντικές δράσεις προστασίας που έχουν γίνει όλα αυτά τα χρόνια. Περαιτέρω διευκρινίζει ότι ο πληθυσμός της Μεσογείου πρέπει να θεωρείται ως «εξαρτώμενος από τα μέτρα προστασίας» (conservation dependent) και ενδεχόμενη μείωση ή διακοπή των μέτρων προστασίας μπορεί να αποβεί καταστροφική. Τέλος ξεκαθαρίζει ότι οι πληθυσμοί της Καρέττα στη Μεσόγειο πρέπει να συνεχίσουν να παρακολουθούνται καθόσον η κατάσταση διατήρησής τους θα επαναξιολογείται σε τακτά χρονικά διαστήματα και προς τούτο απαιτούνται νεώτερα και έγκυρα στοιχεία. Ακολουθεί (σε μετάφραση) η πλήρης ανακοίνωση της Ομάδας Εμπειρογνωμόνων για τις Θαλάσσιες Χελώνες της IUCN (για την πρωτότυπη ανακοίνωση πατήστε εδώ).
Η νέα κατηγοριοποίηση της IUCN για την Καρέττα (Caretta caretta) είναι πλέον διαθέσιμη online (http://www.iucnredlist.org/details/3897/0)
Η αξιολόγηση έγινε από την Ομάδα Εμπειρογνωμόνων για τις Θαλάσσιες Χελώνες της IUCN, ένα διεθνές δίκτυο ειδικών για τις θαλάσσιες χελώνες. Αυτό είναι το δεύτερο είδος θαλάσσιας χελώνας (μετά τη Δερματοχελώνα, Dermochelys coriacea) που αξιολογείται σε παγκόσμιο και περιφερειακό επίπεδο χρησιμοποιώντας τα κριτήρια της IUCN. Οι αξιολογήσεις που έγιναν σε περιφερειακό επίπεδο είναι πολύ πιο σημαντικές όσον αφορά την λήψη μέτρων προστασίας σε σχέση με την αξιολόγηση που έγινε σε παγκόσμιο επίπεδο, ειδικά για είδη με ευρεία εξάπλωση όπως οι θαλάσσιες χελώνες.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, η χελώνα Καρέττα είναι πλέον «Τρωτό» είδος. Οι δέκα περιφερειακοί πληθυσμοί της Καρέττα αξιολογήθηκαν από «Κρισίμως Κινδυνεύοντες» έως «Μειωμένης Ανησυχίας» τονίζοντας στις περισσότερες περιπτώσεις, την αλλαγή από την κατηγορία «Κινδυνεύον», στην οποία βρισκόταν το είδος παγκοσμίως από το 1996. Λαμβάνοντας υπόψη την αυξανόμενη χρήση του παγκόσμιου καταλόγου των απειλούμενων ειδών της IUCN ως γενική κατεύθυνση για τη λήψη μέτρων προστασίας, θέλουμε να ξεκαθαρίσουμε μερικά πράγματα όσον αφορά αυτόν τον κατάλογο για να αποφευχθούν τυχόν παρερμηνείες σχετικά με την κατάσταση των περιφερειακών πληθυσμών της Καρέττα, οι οποίοι έχουν αξιολογηθεί ως «Σχεδόν Απειλούμενοι» ή «Μειωμένης Ανησυχίας».
Ο κατάλογος των απειλούμενων ειδών της IUCN και τα κριτήρια του αποτελούν μία προσέγγιση για την αξιολόγηση και σύγκριση της κατάστασης προστασίας μεταξύ πολύ διαφορετικών ειδών, με σκοπό την αναγνώριση ειδών και περιφερειακών πληθυσμών που αντιμετωπίζουν άμεσο ή υψηλό κίνδυνο εξαφάνισης παγκοσμίως με βάση προηγούμενες, τωρινές και αναμενόμενες μελλοντικές συνθήκες και ανθρωπογενείς παράγοντες.
Οι περιφερειακοί πληθυσμοί της Καρέττα που πρόσφατα αξιολογήθηκαν ως «Σχεδόν Απειλούμενοι» ή «Μειωμένης Ανησυχίας» δείχνουν ότι οι συγκεκριμένοι πληθυσμοί δεν διατρέχουν άμεσο ή υψηλό κίνδυνο εξαφάνισης. Παρόλα αυτά, η αξιολόγηση τους βασίζεται στην τωρινή τους κατάσταση η οποία λαμβάνει υπόψη τα αποτελέσματα των μέτρων προστασίας που έχουν ληφθεί στο παρελθόν, εκ των οποίων τα περισσότερα είχαν διάρκεια πάνω από μια δεκαετία. Έτσι, η τωρινή κατάσταση αυτών των περιφερειακών πληθυσμών στην ουσία αποτελεί μέτρο επιτυχίας προηγούμενων προσπαθειών προστασίας. Γι’ αυτό το λόγο, αυτοί οι πληθυσμοί πρέπει να θεωρούνται ως εξαρτώμενοι από τα μέτρα προστασίας. Κάθε μείωση των υφιστάμενων μέτρων προστασίας μπορεί να είναι καταστροφική. Πράγματι οι τωρινοί χαρακτηρισμοί των ορισμένων περιφερειακών πληθυσμών της Καρέττα ως «Σχεδόν Απειλούμενων» και «Μειωμένης Ανησυχίας» οφείλονται εξολοκλήρου στις μακροχρόνιες προσπάθειες προστασίας και έτσι έπαψαν να χαρακτηρίζονται ως «Τρωτοί», «Κινδυνεύοντες» και «Κρισίμως Κινδυνεύοντες». Επιπλέον, μέσα σε έναν περιφερειακό πληθυσμό με χαρακτηρισμό «Σχεδόν Απειλούμενος» ή «Μειωμένης Ανησυχίας» μπορεί να υπάρχουν υποπληθυσμοί που αντιμετωπίζουν υψηλό κίνδυνο εξαφάνισης σε εθνικό ή τοπικό επίπεδο.
Οι αξιολογήσεις των απειλούμενων ειδών ενημερώνονται τακτικά έτσι ώστε να εμπεριέχουν τα πιο πρόσφατα και έγκυρα στοιχεία και ως εκ τούτου ο χαρακτηρισμός της Καρέττα μπορεί να αλλάξει με τον καιρό. Όλοι οι περιφερειακοί πληθυσμοί της Καρεττα πρέπει να συνεχίσουν να παρακολουθούνται και να μελετώνται περαιτέρω, έτσι ώστε οι στρατηγικές προστασίας και οι παρεμβάσεις που πραγματοποιούνται να ανταποκρίνονται σε ενδεχόμενες μελλοντικές αλλαγές. Οι αξιολογήσεις της IUCN για τα απειλούμενα είδη είναι περισσότερο αναφορικού παρά συμβουλευτικού χαρακτήρα και προκειμένου να αποφασιστούν επαρκείς πολιτικές προστασίας σε περιφερειακή ή εθνική κλίμακα, απαιτούνται διαφορετικού τύπου αξιολογήσεις. Σύμφωνα με όσα γνωρίζουμε ως σήμερα, όλοι οι περιφερειακοί πληθυσμοί της Καρέττα χρήζουν εντατικών μέτρων προστασίας ώστε να βελτιώσουν ή να διατηρήσουν την τρέχουσα κατάσταση τους.
ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ
- ΤΑ ΝΕΑ ΜΑΣ04/05/2026
Γιορτή Χελώνας για Παιδιά 2026 «Σε Βαθιά Νερά»
Το Κέντρο Διάσωσης Θαλάσσιων Χελωνών του ΑΡΧΕΛΩΝ ανοίγει τις πόρτες του στις 23 Μαΐου, που γιορτάζουμε την Παγκόσμια Ημέρα της Χελώνας, και προσκαλεί μικρούς και μεγάλους στη φετινή Γιορτή Χελώνας!
- ΤΑ ΝΕΑ ΜΑΣ30/04/2026
Sea Turtle Beach Walk στην Κρήτη: Μια μοναδική οικο-τουριστική εμπειρία από τον ΑΡΧΕΛΩΝ
Οι ξεναγήσεις προσφέρουν μια αυθεντική και εκπαιδευτική εμπειρία επαφής με το παράκτιο οικοσύστημα της Κρήτης. Κάνε κράτηση τώρα!
- ΤΑ ΝΕΑ ΜΑΣ21/04/2026
Σε Ενδιαφέρει το Μέλλον της Φύσης; Οι Υποτροφίες ΑΡΧΕΛΩΝ 2026 είναι εδώ!
Θέλεις να δουλέψεις για την προστασία της θαλάσσιας χελώνας αλλά σε προβληματίζει το κόστος συμμετοχής; Με τις φετινές Υποτροφίες Εθελοντισμού & Πρακτικής Άσκησης, ο ΑΡΧΕΛΩΝ επενδύει στη νέα γενιά της Ελλάδας και στηρίζει έμπρακτα τα δικά σου βήματα στο πεδίο
- ΤΑ ΝΕΑ ΜΑΣ18/04/2026
Πώς μια θαλάσσια χελώνα «φώτισε» τα άγνωστα μονοπάτια του Αιγαίου
Η Helen Jane δεν ήταν απλά μια ακόμη θαλάσσια χελώνα που βρέθηκε νεκρή σε μία ελληνική ακτή. Για τους ερευνητές του ΑΡΧΕΛΩΝ, ήταν ένας ζωντανός φάρος πληροφοριών.
- ΤΑ ΝΕΑ ΜΑΣ17/04/2026
Επιβιώνει όντως 1 στα 1.000 χελωνάκια; Νέα επιστημονική έρευνα επανεξετάζει το εμβληματικό νούμερο
Για δεκαετίες, μια φράση έχει καθορίσει την προσπάθεια διατήρησης των θαλάσσιων χελωνών: 1 στα 1.000. Αυτό το στατιστικό υποδηλώνει ότι για κάθε χίλιους νεοσσούς που φτάνουν στη θάλασσα, μόνο ένα θα επιβιώσει στο μακρύ ταξίδι προς την ενηλικίωση.
- ΤΑ ΝΕΑ ΜΑΣ16/04/2026
Διαδικτυακή Ημερίδα για Φοιτητές 2026
Ο ΑΡΧΕΛΩΝ προσκαλεί φοιτητές και ενδιαφερόμενους από όλα τα επιστημονικά πεδία να γνωρίσουν από κοντά τον σύγχρονο κόσμο της προστασίας της θαλάσσιας χελώνας.
- ΤΑ ΝΕΑ ΜΑΣ15/04/2026
Ανακοίνωση 12 περιβαλλοντικών οργανώσεων για τις ρυθμίσεις σε περιοχές Natura 2000 στο υπό διαβούλευση νομοσχέδιο ΥΠΕΝ
Κοινό σχόλιο περιβαλλοντικών οργανώσεων στη διαβούλευση του ν/σ ΥΠΕΝ σχετικά με την προτεινόμενη πολεοδόμηση εντός προστατευόμενων περιοχών.
- ΤΑ ΝΕΑ ΜΑΣ10/04/2026
Ο ΑΡΧΕΛΩΝ στην πρωτοβουλία “Move It Now” του Δήμου Χανίων
Μέσα από εκπαιδευτικές δραστηριότητες, παιχνίδια και συζητήσεις, οι μαθητές είχαν την ευκαιρία να αντιληφθούν ότι κάθε "πράσινη" επιλογή στηn καθημερινότητά μας είναι μια άμεση βοήθεια προς το περιβάλλον.
- ΤΑ ΝΕΑ ΜΑΣ09/04/2026
Χανιά: Μια μεγάλη «συστράτευση» για τις παραλίες ωοτοκίας
Με το βλέμμα στην επερχόμενη περίοδο ωοτοκίας, ο τουριστικός κόσμος των Χανίων έδωσε δυναμικό «παρών» την Πέμπτη 2 Απριλίου στο Δημαρχείο της πόλης.
- ΤΑ ΝΕΑ ΜΑΣ08/04/2026
Η επιστροφή του «Γίγαντα»: Ο Έβερεστ ταξιδεύει ξανά στις ελληνικές θάλασσες μετά από δύο χρόνια περίθαλψης
Με μια ιδιαίτερα συγκινητική απελευθέρωση ξεκίνησε το 2026 για το Κέντρο Διάσωσης Θαλάσσιων Χελωνών του ΑΡΧΕΛΩΝ. Ο "Έβερεστ", μια από τις μεγαλύτερες θαλάσσιες χελώνες που έχουν φιλοξενηθεί ποτέ στις εγκαταστάσεις του Συλλόγου, επέστρεψε στο φυσικό του περιβάλλον στις 30 Μαρτίου, έπειτα από μια πολύμηνη και απαιτητική μάχη για τη ζωή του.
- ΤΑ ΝΕΑ ΜΑΣ07/04/2026
Πάνω από τη σκόνη: Το Ρέθυμνο «βλέπει» βιώσιμο μέλλον με τις θαλάσσιες χελώνες
Ούτε η αφρικανική σκόνη ούτε η αμμοθύελλα της περασμένης Τετάρτης στάθηκαν εμπόδιο για τους φορείς του Ρεθύμνου, που συγκεντρώθηκαν στο Δημαρχείο για την εκδήλωση του ΑΡΧΕΛΩΝ!
- ΤΑ ΝΕΑ ΜΑΣ02/04/2026
Ο Εθελοντισμός Γίνεται Συναρπαστικός: Ειδικές Προσφορές για το 2026
Ο ΑΡΧΕΛΩΝ σε προσκαλεί να συμμετάσχεις στα προγράμματα πεδίου και να προστατεύσεις ενεργά τις θαλάσσιες χελώνες και τους βιοτόπους τους.
- ΤΑ ΝΕΑ ΜΑΣ09/03/2026
Έγινε η ετήσια Γενική Συνέλευση του Σωματείου
Το Σάββατο 28 Φεβρουαρίου 2026 τα μέλη του ΑΡΧΕΛΩΝ συναντήθηκαν στη Γλυφάδα για την Ετήσια Γενική Συνέλευση.
- ΤΑ ΝΕΑ ΜΑΣ03/03/2026
Ψηφιακή περιπέτεια για την τάξη σας με τον ΑΡΧΕΛΩΝ
Μέσα από ζωντανή σύνδεση με το Κέντρο, οι μαθητές μαθαίνουν για τις ιστορίες διάσωσης των χελωνών και ενημερώνονται για το πώς οι καθημερινές ανθρώπινες δραστηριότητες μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά τα θαλάσσια οικοσυστήματα.
- ΤΑ ΝΕΑ ΜΑΣ03/03/2026
Σας περιμένουμε στην Διαδικτυακή Παρουσίαση των Αποτελεσμάτων του 2025!
Τη Δευτέρα 23 Μαρτίου (19:00 – 20:30) είναι η ευκαιρία να συναντηθούμε ξανά διαδικτυακά και να μοιραστούμε όσα καταφέραμε μαζί τον περασμένο χρόνο.


