Τα Σεκάνια, μια απομονωμένη παραλία μήκους μόλις 600 μέτρων στον Κόλπο του Λαγανά στη Ζάκυνθο, αποτελεί παγκόσμιο πρότυπο επιτυχίας στη διατήρηση της βιοποικιλότητας. Από τότε που “ανακαλύφθηκε” ως βασικός τόπος ωοτοκίας το 1977, ο ΑΡΧΕΛΩΝ εργάστηκε αδιάκοπα —με έρευνα στο πεδίο, πίεση προς την πολιτεία και διαπραγματεύσεις— για να διασφαλίσει αυτό το πολύτιμο οικοσύστημα. Σήμερα, τα Σεκάνια παραμένουν το στολίδι της προστασίας της χελώνας Καρέττα στην Ελλάδα, έχοντας συνεισφέρει περισσότερα από 1,5 εκατομμύριο χελωνάκια στη θάλασσα τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες.

Οι ερευνητές/ εθελοντές του ΑΡΧΕΛΩΝ συνεχίζουν κάθε καλοκαίρι αδιάλειπτα το πρόγραμμα καταγραφής των φωλιών και μακρόχρονης παρακολούθησης του πληθυσμού στα Σεκάνια σε συνεργασία με το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ζακύνθου (Μονάδα Διαχείρισης του ΟΦΥΠΕΚΑ) . «Δεν πρόκειται μόνο για τη προστασία του τόπου αναπαραγωγής της χελώνας. Η ιστορία των Σεκανίων αποδεικνύει ότι η υπομονή, η επιστημονική τεκμηρίωση και η καλή θέληση μπορούν να ξεπεράσουν κάθε εμπόδιο», δήλωσε ο Δημήτρης Μαργαριτούλης, συνιδρυτής και μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής του ΑΡΧΕΛΩΝ.

Η Ιδιωτική Γη μετατρέπεται σε πυρήνα προστασίας του βιοτόπου

Τη δεκαετία του 1980, τα Σεκάνια απειλούνταν από ενδεχόμενη τουριστική ανάπτυξη, καθώς η γη πίσω από την παραλία ανήκε σε ιδιώτες. Η νομοθεσία της εποχής δεν επέτρεπε απαλλοτρίωση για περιβαλλοντικούς σκοπούς. Ο ΑΡΧΕΛΩΝ ξεκίνησε έναν μαραθώνιο διαλόγου με την ιδιοκτήτρια οικογένεια, αναζητώντας εναλλακτικές λύσεις. Η αποφασιστική στροφή ήρθε το 1989, όταν, μετά από μερικά χρόνια οικοδόμησης εμπιστοσύνης, η οικογένεια συμφώνησε να πουλήσει τη γη—υπό τον όρο ότι ένα σημαντικό χρηματικό ποσό θα κατατεθεί εντός μίας εβδομάδας!

Η απάντηση ήταν άμεση. Ο αείμνηστος Δρ. Luc Hoffmann, συνιδρυτής του WWF International, κινητοποιήθηκε προσωπικά και εξασφάλισε την αγορά 330 στρεμμάτων για λογαριασμό του τότε υπό δημιουργία WWF Ελλάς. Το τελικό συμβόλαιο υπογράφηκε το 1994, εξασφαλίζοντας για πάντα τα Σεκάνια σαν καταφύγιο της άγριας ζωής.

Σήμερα, τα Σεκάνια αποτελούν Ζώνη Απόλυτης Προστασίας εντός του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ζακύνθου, με πλήρη απαγόρευση ανθρώπινης παρουσίας —εκτός από επιστημονική έρευνα.

Η μακροχρόνια παρακολούθηση του ΑΡΧΕΛΩΝ στα Σεκάνια από το 1984 έως το 2023 έχει αποδώσει εντυπωσιακά αποτελέσματα:

• Συνολικός αριθμός φωλιών: 24.427
• Εκτιμώμενα αυγά: 2.702.089
• Εκτιμώμενα χελωνάκια που αναδύθηκαν: πάνω από 1.500.000
• Μέση πυκνότητα ωοτοκίας: 1.018 φωλιές/χλμ./έτος
• Συμμετοχή των Σεκανίων στο σύνολο της ωοτοκίας του Κόλπου Λαγανά: 50%

Προκλήσεις του Μέλλοντος

Παρά την επιτυχία, η κλιματική αλλαγή δημιουργεί νέα δεδομένα. Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας μπορεί να περιορίσει τη διαθέσιμη παραλία κατά 70%, με τα απότομα πρανή πίσω από τα Σεκάνια να εμποδίζουν την υποχώρηση της γραμμής αιγιαλού. H αύξηση της θερμοκρασίας στις φωλιές των χελωνών επηρεάζει το φύλο των νεοσσών. Αν και οι θερμοκρασίες δεν είναι ακόμα σε επίπεδα που προκαλούν θνησιμότητα, το μέλλον των χελωνών είναι αβέβαιο καθώς όλο και περισσότερα χελωνάκια γίνονται θηλυκά.

Ωστόσο, χάρη στη βελτίωση της διαχείρισης στις υπόλοιπες παραλίες του Κόλπου, όπως στον ανατολικό Λαγανά, και το Μαραθωνήσι , έχει μειωθεί ο συνωστισμός φωλιών στα Σεκάνια, καθώς οι χελώνες επιστρέφουν συχνότερα στις υπόλοιπες παραλίες. Το γεγονός αυτό, μαζί με τη θερμοκρασιακή ποικιλομορφία που εξασφαλίζει ισορροπία στα φύλα, ενισχύει τη συνολική ανθεκτικότητα του πληθυσμού.

«Τα Σεκάνια θα είναι πάντα η καρδιά της ωοτοκίας στη Ζάκυνθο», δήλωσε ο Πρόεδρος του ΑΡΧΕΛΩΝ Θωμάς Αράπης, « αλλά η εμπειρία μας δείχνει ότι όλες οι παραλίες μετρούν. Η συντονισμένη προστασία είναι το κλειδί για ένα βιώσιμο μέλλον». Η ιστορία των Σεκανίων αποτελεί διεθνές υπόδειγμα για την επιτυχή προστασία της φύσης, χάρη στη συνεργασία μεταξύ πολιτών, επιστημόνων, τοπικών κοινωνιών και διεθνών οργανισμών.

Διαβάστε το αφιέρωμα του Δημήτρη Μαργαριτούλη στο περιοδικό ΦΥΣΗ