Στην εκδήλωση για τα 40 Χρόνια του ΑΡΧΕΛΩΝ, ο Θωμάς Αράπης, Πρόεδρος του ΑΡΧΕΛΩΝ και ιδρυτικό μέλος του Συλλόγου αναφέρθηκε στα πρώτα χρόνια και στους ανθρώπους που σημάδεψαν τη δημιουργία του και στήριξαν την περαιτέρω πορεία του. Δείτε παρακάτω το πρώτο μέρος της ομιλίας του.

Η ποιότητα και οι αξίες, τα σημαντικά στοιχεία που σημάδεψαν τη δημιουργία και την μετέπειτα πορεία του ΑΡΧΕΛΩΝ, προέρχονται σε μεγάλο βαθμό από τον Δημήτρη Μαργαριτούλη. Είναι ο άνθρωπος που έδωσε αξία στο θαύμα της ζωής που συντελείται με την ωοτοκία των χελωνών στις παραλίες της χώρας μας. Ο άνθρωπος που αντιλήφθηκε και αξιολόγησε την παρουσία τους και την ανάγκη για την προστασία τους. Έστησε με προσωπική του πρωτοβουλία και σθένος ένα πρόγραμμα καταγραφής και προστασίας από το μηδέν, με μεθοδικότητα, εργατικότητα και επιμονή. Στηρίχτηκε πάντα σε επιστημονικά κριτήρια, πληροφορίες και διεθνή δικτύωση, χτίζοντας μια παράδοση που ακολουθεί όλα αυτά τα χρόνια το Σύλλογο, χωρίς εκπτώσεις, και για την οποία είμαστε περήφανοι όλοι όσοι είμαστε μέλη του ΑΡΧΕΛΩΝ.

Αλλά ακόμα πιο μεγάλη σημασία είχε η απόφασή του να ανοίξει το θέμα των θαλάσσιων χελωνών σε νέους ανθρώπους, τους οποίους προσκάλεσε ενεργά να φτιάξουν μαζί ένα όραμα. Μας έμαθε όχι μόνο τη μεθοδολογία για την καταγραφή και προστασία τους αλλά και τι θα πει οργάνωση καθηκόντων, ευθύνη, συλλογικότητα, αξιολόγηση, συνεργασία. Πάντα δίπλα του και μαζί μας η Άννα Κρεμέζη- Μαργαριτούλη, συνοδοιπόρος του στη ζωή και στο Σύλλογο, που δημιούργησε το πρόγραμμα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και τις εκδόσεις του Συλλόγου. Μαζί τους πολλοί σημαντικοί άνθρωποι θέλησαν να συστρατευθούν στον κοινό στόχο της προστασίας του περιβάλλοντος και της φύσης.

Τι να θυμηθώ από τα πρώτα χρόνια…

Τον καθηγητή Οικολογίας στο ΑΠΘ Νίκο Μάργαρη και την μεγάλη ομάδα φοιτητών, ανάμεσά τους κι εμένα, που ο ίδιος ενέπνευσε για τη διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος μέσα από το χώρο της επιστήμης.

Τον οραματιστή Υπουργό Περιβάλλοντος και πολεοδόμο Αντώνη Τρίτση για το καθοριστικό πρώτο ενδιαφέρον της πολιτείας στο θέμα της Καρέττα και των σημαντικότερων παραλιών ωοτοκίας της. Στα χνάρια της προσέγγισής του πορεύτηκαν και επόμενοι Υπουργοί και, 15 χρόνια αργότερα, με την πίεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των περιβαλλοντικών οργανώσεων Greenpeace, WWF Ελλάς, Ζακυνθινή Οικολογική Κίνηση και του ΑΡΧΕΛΩΝ, καθώς και την απειλή μποϋκοτάζ από τον διεθνή τουριστικό τομέα, έγινε δυνατή η ίδρυση του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ζακύνθου το 1999. Χρειάστηκαν ακόμη 18 χρόνια με πιέσεις από την Ευρώπη και την Ελλάδα για να χαρακτηριστεί σαν Περιοχή Προστασίας της Φύσης η παραλιακή ζώνη του Κυπαρισσιακού κόλπου, που σήμερα φιλοξενεί το μεγαλύτερο αναπαραγωγικό πληθυσμό της Καρέττα στη Μεσόγειο.

Για την προστασία της Καρέττα έχει χρησιμοποιηθεί μέχρι σήμερα πολύ μεγάλο μέρος των διαθέσιμων νομικών και θεσμικών εργαλείων για την προστασία του Περιβάλλοντος. Σε αυτό μεγάλο ρόλο έπαιξαν δημόσιοι λειτουργοί όπως ο Γιάννης Βουρνάς, σαν Γενικός Διευθυντής Περιβάλλοντος, η Θεανώ Κελαϊδή σαν Διευθύντρια Περιβαλλοντικού Σχεδιασμού, και τα στελέχη του Τμήματος Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος του Υπουργείου Περιβάλλοντος.

Να θυμηθώ επίσης τον συνιδρυτή και «ψυχή» της WWF International Luc Hoffmann, που μαζί με τη Τζώρτζια Βαλαώρα πίστεψαν και αγκάλιασαν την πρόταση του ΑΡΧΕΛΩΝ για την αγορά της γης πίσω από την παραλία Σεκάνια στον Κόλπο του Λαγανά Ζακύνθου. Η αγορά έγινε από το WWF Ελλάς, όταν αυτό ιδρύθηκε λίγα χρόνια αργότερα, κάνοντας έτσι ένα ακόμα αποφασιστικό βήμα για την δημιουργία του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ζακύνθου.

Τη Λίλη Βενιζέλου, που διοχέτευσε την ορμή και τον ενθουσιασμό της αργότερα στην δημιουργία του MEDASSET, απλώνοντας το μήνυμα για την προστασία των θαλάσσιων χελωνών σε διάφορες χώρες της Μεσογείου.

Τον Νίκο Λαλώτη, τον Νίκο Λυκούρεση, τον Σπύρο Πλέσσα, τον Διονύση Τσιλιμίγκρα, τον Σταμάτη Χονδρογιάννη, τον Στέλιο Πέττα, το Γιώργο Χρονόπουλο και όλους τους άλλους φίλους της Ζακυνθινής Οικολογικής Κίνησης. Η φιλία και η συμπαράστασή τους στις τριβές, συγκρούσεις και αντιπαραθέσεις που αντιμετωπίζαμε με ορισμένους παράγοντες στη Ζάκυνθο από το 1986 μέχρι το ‘90, ήταν καθοριστική. Εκείνη την περίοδο ο Νομάρχης Ζακύνθου Δημήτρης Σκαμνάκης, επίσης μας υπερασπίστηκε με σθένος.

Η ίδρυση του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ζακύνθου το 1999 συνοδεύτηκε από την ίδρυση του Φορέα Διαχείρισης του, που άρχισε να λειτουργεί το 2002, υπό την εποπτεία του Υπουργείου Περιβάλλοντος. Ο ΑΡΧΕΛΩΝ τότε, μαζί με τις περιβαλλοντικές οργανώσεις WWF Ελλάς και Μom, προσκλήθηκαν να έχουν από κοινού μία θέση στο 7μελές Διοικητικό Συμβούλιο του Φορέα Διαχείρισης του Θαλάσσιου Πάρκου. Υπηρετήσαμε τη θέση αυτή με συνέπεια για 20 χρόνια, ενώ παράλληλα με ίδιους πόρους φέρναμε σε πέρας το πρόγραμμα συστηματικής παρακολούθησης της ωοτοκίας κάθε χρόνο. Κατ’ εξαίρεση μόνον, τα χρόνια της πανδημίας λάβαμε μικρή οικονομική ενίσχυση από το Πράσινο Ταμείο του ΥΠΕΝ για το πρόγραμμα της Ζακύνθου, ενώ τα δεδομένα και οι σχετικές αναφορές αποστέλλονταν ανελλιπώς στις αρμόδιες αρχές.

Ας πάμε πίσω στην Αττική τώρα. Από τη δημιουργία του Συλλόγου και μετά, αρκετοί συμπολίτες μας κάθε χρόνο, επικοινωνούσαν μαζί μας ζητώντας οδηγίες και βοήθεια για τις τραυματισμένες θαλάσσιες χελώνες που συναντούσαν στις ακτές ή τη θάλασσα. Η ευκαιρία να κάνουμε κάτι γι’ αυτό εμφανίστηκε το 1994, οπότε δημιουργήθηκε το Κέντρο Διάσωσης Θαλάσσιων Χελωνών, στην 3η μαρίνα Γλυφάδας. Είναι το πρώτο και μεγαλύτερο νοσοκομείο για τραυματισμένες και άρρωστες χελώνες στη Μεσόγειο. Το Κέντρο Διάσωσης υλοποιήθηκε με την καθοριστική συνδρομή του τότε Δημάρχου Γλυφάδας, Θόδωρου Σπονδυλίδη, που μας παραχώρησε το χώρο για να στήσουμε τα γνωστά σε όλους παλιά βαγόνια του ΟΣΕ. Η στήριξη του Κέντρου Διάσωσης συνεχίστηκε από το Δήμο Γλυφάδας και τον σημερινό Δήμαρχο Γιώργο Παπανικολάου. Αυτή η πρότυπη μονάδα που τώρα πιά συγκαταλέγεται στις σημαντικότερες παγκοσμίως, πολύ πρόσφατα, χάρη στη σχετική νομοθεσία που θεσπίστηκε με την πρωτοβουλία του Γιώργου Αμυρά ως Υφυπουργού Περιβάλλοντος, αδειοδοτήθηκε και λειτουργεί ως ένα από τα πρώτα Κέντρα Περίθαλψης Ειδών της Άγριας Πανίδας της χώρας μας.

Τα εκπαιδευτικά προγράμματα του ΑΡΧΕΛΩΝ άρχισαν το 1985 σε σχολεία της Ζακύνθου, και απλώθηκαν ταξιδεύοντας με τις εκπαιδευτικές βαλίτσες παντού στην Ελλάδα. Χάρις στα παραπάνω, η Καρέττα έγινε το πρώτο άγριο ζώο που είναι γνωστό με το λατινικό όνομά του στην Ελλάδα, σύμβολο της άγριας ζωής που απειλείται με εξαφάνιση.

Η επιτόπου ενημέρωση των τουριστών άρχισε από τη Ζάκυνθο το 1986 και συνεχίζεται από τότε με Σταθμούς ενημέρωσης και παρουσιάσεις σε ξενοδοχεία σε όλες τις περιοχές ωοτοκίας της θαλάσσιας χελώνας. Όσο για το Κέντρο Διάσωσης, αυτό έγινε προορισμός επίσκεψης για χιλιάδες ανθρώπους από την Ελλάδα και το εξωτερικό τα τελευταία χρόνια.

“Το ότι έχουμε αντέξει στη φθορά του χρόνου αναμφίβολα οφείλεται στη σκληρή δουλειά, στην προσήλωση στο στόχο και τις αρχές μας, καθώς και στην επιμονή μας. Διοίκηση και συνεργάτες σηκώνουμε καθημερινά τα μανίκια για να λύσουμε τρέχοντα θέματα και αναπάντεχα προβλήματα, και για τις πρωτοβουλίες που πρέπει να πάρουμε για να υλοποιήσουμε τους στόχους που έχουμε θέσει” καταλήγει ο Θωμάς Αράπης.

Η εκδήλωση για τα 40 χρόνια του ΑΡΧΕΛΩΝ διοργανώθηκε στο Αμφιθέατρο του Μουσείου Μπενάκη στις 8 Νοεμβρίου 2023. Δείτε περισσότερα για το πρόγραμμα και τους ομιλητές εδώ