Το αίτημα για μια σύγχρονη συνταγματική πρόβλεψη εξακολουθεί, τέσσερα χρόνια μετά, να διατηρεί την αξία του και ιδιαίτερα τον τελευταίο καιρό, που πολλά λέγονται και ακούγονται για την χρηματοδότηση των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων.

Η Καμπάνια των ΜΚΟ για το Σύνταγμα και τους Θεσμούς πρόσφατα δημοσιοποίησε τις προτάσεις της που αφορούν στο θέμα αυτό και που έχουν ως στόχο τη διαφάνεια των σχέσεων κράτους ΜΚΟ, θεωρώντας αναγκαία τη λήψη κάποιων μέτρων όπως την κατοχύρωση της νομικής υπόστασης των ΜΚΟ, τη δημιουργία Μητρώου ΜΚΟ αλλά και τη δημιουργία Ανεξάρτητης Αρχής.

Για το θέμα μιλά στον ΠτΘ ο Νικόλας Ραϊσης, ένας από τους τρεις συντονιστές της πρωτοβουλίας Καμπάνια για το Σύνταγμα και τους Θεσμούς.

Η λέξη ΜΚΟ δεν είναι νομικά κατοχυρωμένη

ΠτΘ: Ποια είναι τα προβλήματα κ. Ραϊση που αφορούν στην επαφή των ΜΚΟ με την πολιτεία; Ν.Ρ: Το πρώτο πρόβλημα αφορά στον ορισμό της έννοιας Μη Κυβερνητική Οργάνωση, ώστε να γνωρίζει η πολιτεία με ποιον μιλά.

ΠτΘ: Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει νομική κατοχύρωση των ΜΚΟ στην Ελλάδα; Ν.Ρ.: Η λέξη ΜΚΟ δεν είναι κατοχυρωμένη νομοθετικά. Μόνο στο Υπουργείο Εξωτερικών υπάρχει η υπηρεσία των λεγόμενων αναπτυξιακών οργανώσεων, δηλαδή αυτών που πάνε στο εξωτερικό και κάνουν έργα, όπως νοσοκομεία, για παράδειγμα οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα, οι οποίες εντάσσονται στην υπηρεσία ΥΔΑΣ του Υπουργείου Εξωτερικών και υπάρχει ο χαρακτηρισμός ΜΚΟ. Σε κανένα άλλο υπουργείο ή κυβερνητική υπηρεσία δεν υπάρχει η λέξη ΜΚΟ. Αναφερόμαστε με τις λέξεις οργάνωση, ή ίδρυμα, ή σωματείο ή σαν αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία. Η ΜΚΟ δεν είναι ονομασία κατοχυρωμένη στην Ελλάδα.

Δημιουργία Μητρώου ΜΚΟ

ΠτΘ: Η κατοχύρωση της ονομασίας πιστεύετε ότι θα συμβάλλει στο να οικοδομηθεί μια καλύτερη σχέση με το κράτος; Ν.Ρ.: Στόχος μας είναι η ύπαρξη διαφάνειας στις σχέσεις κράτους και μη Κυβερνητικών Οργανώσεων. Αυτό θα γίνει με την καταγραφή των ΜΚΟ και με τη δημιουργία ενός μητρώου ΜΚΟ. Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει μητρώο, αλλά ένας κατάλογος ανά υπουργείο, ο οποίος όμως δεν ανανεώνεται και τα υπουργεία αγνοούν τις αλλαγές που γίνονται σε αυτές όσον αφορά στην αλλαγή του προσώπου των προέδρων ή την αλλαγή τηλεφώνων ή των e- mail. Εμείς ζητάμε να γίνει ένα μητρώο. Για παράδειγμα εγώ προέρχομαι από το σύλλογο «Αρχέλων» που έχει σχέση με το υπουργείο ΠΕΧΩΔΕ, όπου υπάρχει ένα μητρώο, όχι επίσημο, το οποίο χρησιμοποιεί, όταν θέλει για να βρίσκει τις οργανώσεις και να συζητά και να διαβουλεύεται. Δεν υπάρχει επίσημο μητρώο στο οποίο να αναφέρεται η οργάνωση, ο στόχος της, το έργο της.

Στόχος μας η διαφάνεια

ΠτΘ: Και ίσως πρέπει να γίνει αυτό για να αρθεί και η εικόνα που υπάρχει σε μεγάλο μέρος της κοινωνίας για τις ΜΚΟ, γιατί πολλές φορές όταν αναφέρεται κάποιος σε αυτές στην Ελλάδα το μυαλό πάει στα χρήματα. Ν.Ρ.: Αυτό ακριβώς εμείς θέλουμε να πετύχουμε την διαφάνεια, να πετύχουμε την συνεργασία με την πολιτεία, όπου κρίνεται απαραίτητο, για παράδειγμα η ΜΚΟ στην οποία είμαι μέλος δεν έχει σχέση με την πολιτεία όσον αφορά στην χρηματοδότηση και αυτός πρέπει να είναι ο σκοπός μιας οργάνωσης. Επειδή όμως πολλές οργανώσεις έχουν συνεργασία με το κράτος, με τους ΟΤΑ είναι καλό να υπάρχει διαφάνεια σε αυτή τη συνεργασία. Για να γίνει αυτό θα πρέπει να υπάρξει κάποιος έλεγχος.

Κατοχύρωση του δικαιώματος των ΜΚΟ να απασχολούν εθελοντές

Αίτημα η διαβούλευση με τη Βουλή

ΠτΘ: Πέρα από τα δύο αυτά βασικά αιτήματα τι άλλα προβλήματα θέτετε που αφορούν στις οργανώσεις και στις επαφές τους με το κράτος; Ν.Ρ.: Αυτά είναι τα δύο βασικά και εμμένουμε στο θέμα της διαφάνειας. Ζητάμε ό,τι γίνεται μεταξύ ΜΚΟ και κράτους ή τοπικής αυτοδιοίκησης να αναρτάται στο διαδίκτυο και να είναι προσβάσιμο σε όλο τον κόσμο. Ένα, επίσης, σοβαρό θέμα είναι να έχουμε διαβούλευση με τη Βουλή. Όταν συζητείται ένα νομοσχέδιο να ακούγεται και η φωνή των ΜΚΟ, για παράδειγμα όταν συζητείται το θέμα για τα δάση, να ζητείται και η γνώμη ΜΚΟ. Ζητάμε ή να δημιουργηθεί στην Βουλή μια μόνιμη Επιτροπή που θα έχει σχέση με αυτές ή μέσα στις Επιτροπές της Βουλής όταν συζητείται κάποιο θέμα να έχουν την υποχρέωση να καλούν τις αντίστοιχες οργανώσεις ώστε να ακούγεται και η άποψή τους. Το ίδιο και στο επίπεδο της τοπικής αυτοδιοίκησης. Στο εξωτερικό έτσι γίνεται. Για παράδειγμα, στην Δανία δεν διανοείται ο δήμαρχος μιας πόλης να κάνει μια κίνηση στην πόλη που θα αφορά στο περιβάλλον ή σε κάποιο θέμα πολιτιστικό και να μην ρωτήσει τους τοπικούς φορείς και οργανώσεις. Είναι θέμα κουλτούρας την οποία προσπαθούμε να περάσουμε και εδώ στην Ελλάδα.

Ιδιόρρυθμος ο χώρος των ΜΚΟ

ΠτΘ: Πιστεύετε ότι όλα αυτά που ζητάτε οριοθετούν τις σχέσεις του κράτους με τις ΜΚΟ; Ν.Π.: Όχι ολοκληρωτικά, αλλά θα λέγαμε ότι αποτελούν το πρώτο βήμα. Για να γίνουν όλα αυτά θέλουν πολύ δουλειά. Προσωπικά ζητάμε από το κράτος να γίνει μια ανεξάρτητη αρχή, να μην είναι ένας κρατικός οργανισμός αλλά ανεξάρτητη αρχή που θα δουλεύει για αυτά, θα έχει τα μητρώα, θα προτείνει και θα επεξεργάζεται και νέες προτάσεις.

ΠτΘ: Με αυτόν τον τρόπο θα διασφαλιστεί και η ανεξαρτησία των ΜΚΟ; Ν.Π: Πάντοτε θα υπάρχουν προβλήματα τα οποία δεν μπορούμε να τα αποφύγουμε. Απλά θέλουμε να τα ελαττώσουμε όσο μπορούμε. Ο χώρος των ΜΚΟ είναι ένας περίεργος χώρος και οι άνθρωποι που δρουν μέσα σε αυτόν είναι περίεργοι. Είναι εσωστρεφείς, ανεξάρτητοι, ελεύθεροι, δεν θέλουν να καπελώνονται, δεν είναι εύκολοι στις συνεργασίες τους. Είναι δύσκολος χώρος και για αυτό βλέπετε ότι δεν υπάρχουν Ομοσπονδίες ΜΚΟ αυτή τη στιγμή, δεν υπάρχει μια ισχυρή δευτεροβάθμια εκπροσώπηση των ΜΚΟ. Υπάρχει κάποια που είναι ελλιπής και αυτό ξεκινά κυρίως από τον χαρακτήρα των ανθρώπων.

ΠτΘ: κ. Ραϊση, σας ευχαριστούμε πολύ. Ν.Π.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.