Ο ΑΡΧΕΛΩΝ λειτουργεί προγράμματα παρακολούθησης και προστασίας στις παραλίες όπου παρουσιάζεται ο μεγαλύτερος αριθμός τους στην Ελλάδα. Μικρός αριθμός φωλιών γίνεται όμως και σε άλλες περιοχές της χώρας αφού οι χελώνες μπορεί να κάνουν φωλιές σε ακτές που μας είναι τελείως άγνωστες. Αυτές οι «σποραδικές φωλιές» μπορούν να εμφανιστούν οπουδήποτε στην Ελλάδα, ένα συνηθισμένο φαινόμενο λόγω της εκτεταμένης ακτογραμμής της χώρας.

O ΑΡΧΕΛΩΝ δεν έχει την δυνατότητα και τα μέσα να καλύψει με τη δράση του όλη την ελληνική ακτογραμμή. Η καταγραφή όμως των περιστατικών αυτών γίνεται εφικτή με την βοήθεια του κόσμου που μας ενημερώνει. Η νέα δημοσιευμένη έρευνα του ΑΡΧΕΛΩΝ διερευνά 40 χρόνια (1985–2024) καταγραφών σποραδικής ωοτοκίας της Καρέττα στο Ιόνιο. Τα βασικά ευρήματα της μελέτης περιλαμβάνουν:

• Συνολικά 583 περιστατικά ωοτοκίας καταγράφηκαν εκτός των συστηματικά παρακολουθούμενων ζωνών (Ζάκυνθος, δυτική και νότια Πελοπόννησος).
• Δεν υπάρχει σαφής διαχωρισμός βορρά-νότου στις εμφανίσεις ωοτοκίας στο Ιόνιο. Η ωοτοκία ήταν αρκετά εξαπλωμένη κατά μήκος των ακτών του Ιονίου, ακόμη και βόρεια των 39° Β, κάτι που πιθανώς αντανακλά θερμότερα νερά στο Ιόνιο Πέλαγος.
• Ιδιαίτερα ενδιαφέρον ήταν ένα περιστατικό ωοτοκίας που καταγράφηκε το 2024 στον Αμβρακικό Κόλπο, ιστορικά γνωστός ως περιοχή τροφοληψίας αλλά όχι ως τόπος ωοτοκίας. Επιπλέον, τρεις απροσδόκητες φωλιές καταγράφηκαν στο ανατολικό τμήμα του Κορινθιακού Κόλπου.
• Τα τελευταία χρόνια καταγράφηκε αύξηση των καταγραφών σε βόρειες τοποθεσίες. Η αύξηση αυτή μπορεί να οφείλεται στην αυξημένη ευαισθητοποίηση του κοινού, στην ευκολία επικοινωνίας περιστατικών μέσω ψηφιακών μέσων, αλλά και στην ανάκαμψη των πληθυσμών της Καρέττα στη Μεσόγειο.

Γιατί έχει σημασία

Αυτά τα σποραδικά γεγονότα θα μπορούσαν να είναι πρώιμοι δείκτες επέκτασης της εξάπλωσης των περιοχών ωοτοκίας, πιθανώς εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής. «Παρόλο που μπορεί να χρειάζεται ακόμη πολύς δρόμος να δημιουργηθούν νέες περιοχές ωοτοκίας, θα πρέπει να παραμένουμε σε εγρήγορση και να επιθεωρούμε συχνά τις πιο κατάλληλες από αυτές τις παραλίες», εξηγεί ο Δημήτρης Μαργαριτούλης, μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής του ΑΡΧΕΛΩΝ.

Αυτή η μελέτη είναι ιδιαίτερα σημαντική καθώς υπογραμμίζει τη δύναμη της επιστήμης των πολιτών. Τα μάτια του κοινού στις παραλίες, η επαφή μέσω διαδικτυακών πλατφορμών και τα νέα εργαλεία αναφοράς διευρύνουν την κατανόησή μας για την ωοτοκία των χελωνών πέρα από τις παραλίες που παρακολουθούμε. Η επιτυχία αυτών των μελετών και η προστασία των χελωνών δεν θα ήταν δυνατές χωρίς τους ευαισθητοποιημένους πολίτες. Κάθε φωτογραφία, κάθε στίγμα GPS, κάθε μήνυμα που λαμβάνουμε και αναφέρει στον ΑΡΧΕΛΩΝ μια χελώνα ή μια φωλιά βοηθά τους ερευνητές να κατανοήσουν, να προστατεύσουν και να διατηρήσουν αυτά τα υπέροχα ζώα.

«Προς όλους όσους παρατήρησαν ίχνη στις παραλίες, σταμάτησαν για να προστατέψουν τα χελωνάκια, τράβηξαν μια φωτογραφία και μοιράστηκαν τις παρατηρήσεις τους μαζί μας: η επαγρύπνησή σας κάνει τη διαφορά. Σας ευχαριστούμε», λέει ο Νίκος Μανίας, Μέλος του Δικτύου Διάσωσης του ΑΡΧΕΛΩΝ.