Σε τρεις μεσογειακές χώρες Ελλάδα, Κύπρο και Ιταλία, οι επιστήμονες του έργου LIFE ADAPTS αναζητούν τρόπους για να βοηθήσουν τα εμβληματικά είδη της Μεσογείου να προσαρμοστούν στην κλιματική κρίση: την πράσινη θαλάσσια χελώνα (Chelonia mydas), την Καρέττα (Caretta caretta) και τη μεσογειακή φώκια (Monachus monachus).

Οι λύσεις που θα βρεθούν για αυτά τα είδη μπορούν να αποτελέσουν έμπνευση και για τις παράκτιες κοινότητες, που πλήττονται από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας και την υπερθέρμανση. Αυτό είναι το μήνυμα που στέλνουν οι νέοι ερευνητές του LIFE ADAPTS, ενός έργου που χρηματοδοτεί η Ευρωπαϊκή Ένωση και παρουσιάζεται φέτος με αφορμή τη Βραδιά Ερευνητών, μια εκδήλωση που φέρνει την επιστήμη κοντά στο κοινό από το 2005.

Στις δηλώσεις τους οι ερευνητές τονίζουν τη σημασία της προστασίας των απειλούμενων ειδών και της συμμετοχής των πολιτών. Όπως λένε, το μέλλον των παραθαλάσσιων κοινοτήτων εξαρτάται από το πώς θα αντιμετωπίσουν τις συνέπειες της κλιματικής κρίσης, από τις παραλίες και τις σπηλιές που χρησιμοποιούν τα ζώα, μέχρι τις ανοιχτές θάλασσες.

ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΟ ΠΕΔΙΟ

Οι νέοι ερευνητές, που συμμετέχουν στο έργο σε συνεργασία με συναδέλφους από την Ελλάδα Ιταλία και την Κύπρο εργάζονται για τον εντοπισμό περιοχών αναπαραγωγής, εξετάζοντας τις παραλίες με τα πόδια ή με τη χρήση drones και τις σπηλιές με παγίδες κάμερας/βίντεο. Αναπτύσσουν επίσης έναν δείκτη κινδύνου για την άνοδο της στάθμης της θάλασσας σε περιοχές αναπαραγωγής, δημιουργώντας προφίλ παραλιών με drones και χαρτογράφηση σπηλιών μέσω βίντεο και χρησιμοποιώντας εργαλεία για την καταγραφή της θερμοκρασίας των παραλιών και των φωλιών. Συλλέγουν επίσης δεδομένα για τις περιόδους επώασης και πραγματοποιούν ιστολογικές αναλύσεις στους νεοσσούς των χελωνών, προκειμένου να αναπτύξουν έναν δείκτη κινδύνου θέρμανσης/θηλυκοποίησης. Τέλος, για τον εντοπισμό των βασικών θαλάσσιων περιοχών για τα είδη του έργου, χρησιμοποιούν δορυφορικούς πομπούς για τις χελώνες και περιβαλλοντικό DNA (eDNA) για τις μεσογειακές φώκιες.

Παράλληλα, εκατοντάδες εθελοντές δύτες, ιστιοπλόοι, ιδιοκτήτες σκαφών συμμετέχουν σε δράσεις επιστήμης των πολιτών, ενώ οι τοπικές κοινότητες και φορείς γίνονται ενεργοί συμμέτοχοι στην προστασία των ειδών και των οικοτόπων τους.

ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΠΕΔΙΟ

Ο Paolo Casale, Αναπληρωτής Καθηγητής Ζωολογίας και Συντονιστής του έργου, λέει: «Το LIFE ADAPTS δείχνει πόσο σημαντική είναι η επιστημονική έρευνα για την προστασία ειδών και οικοτόπων. Στόχος μας είναι να εντοπίσουμε τις περιοχές που, αν προστατευτούν, μπορούν να στηρίξουν τους πληθυσμούς των χελωνών και των φώκιων στο μέλλον.»

• Σικελία, Oleana Prato από το WWF Ιταλίας, «Φέτος καταγράψαμε πάνω από 270 φωλιές αριθμός-ρεκόρ για τη Σικελία! Προστατεύουμε τα σημεία ωοτοκίας των χελωνών, γιατί οι λύσεις για την κλιματική αλλαγή βοηθούν και τα ζώα και εμάς!»

• Κρήτη, Γιώργος Βράμπας, Υπεύθυνος Προγραμμάτων Ρεθύμνου και Μεσσαράς του ΑΡΧΕΛΩΝ: «Κάθε φορά που βλέπω έναν νεοσσό να φτάνει στη θάλασσα, καταλαβαίνω πόσο σημαντική είναι αυτή η δουλειά, όχι μόνο για τις χελώνες, αλλά για όλο τον φυσικό κόσμο που εξαρτιόμαστε.»

• Μπαζιλικάτα, Ο Giovanni Galluzzo στο Κέντρο Περίθαλψης Χελωνών Policoro: «Παρακολουθούμε τις παραλίες, προστατεύουμε τις φωλιές και φροντίζουμε τους νεοσσούς. Οι καλύτερες στιγμές είναι όταν βλέπουμε το κοινό να συνειδητοποιεί τη σημασία της προστασίας αυτού του είδους.»

• Σαρδηνία, Sofia Bonicalza από τον Gruppo Foca Monaca APS: «Μελετάμε τις σπηλιές της φώκιας μοναχός για να καταλάβουμε πώς την επηρεάζει η κλιματική αλλαγή. Παράλληλα, ενώνουμε τις κοινότητες με τη φύση — οι λύσεις για τα ζώα μπορούν να είναι καλές και για εμάς!»

Η ΟΜΑΔΑ ΜΑΣ

Το έργο συντονίζεται από το Τμήμα Βιολογίας του Πανεπιστημίου της Πίζας και περιλαμβάνει ερευνητικά κέντρα, οργανώσεις προστασίας ειδών και φορείς σε Ελλάδα, Κύπρο και Ιταλία: WWF-Italia , Gruppo Foca Monaca, ARCHELON, MOm, MEDTRACS, Πανεπιστήμιο Κύπρου και Τμήμα Αλιείας Κύπρου.

ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΚΑΙ ΖΩΑ

Οι παραλίες ωοτοκίας και οι σπηλιές κινδυνεύουν από την άνοδο της θάλασσας και την υπερθέρμανση της άμμου και της θάλασσας. Στις χελώνες, αυξάνεται ο αριθμός θηλυκών νεοσσών, ενώ στις μεσογειακές φώκιες η πλημμύρα σπηλιών μειώνει τον αριθμό των νεογνών και τη γενετική ποικιλότητα. Η έγκαιρη εφαρμογή λύσεων προσαρμογής θα προστατεύσει αυτά τα εμβληματικά είδη της Μεσογείου.

Περισσότερες πληροφορίες: https://archelon.gr/news/life-adapts

Δες το βίντεο: https://www.youtube.com/watch?v=A_ufQpfqWDU

Σημείωση για τους συντάκτες: Το LIFE ADAPTS (Climate Change ADAptations to Protect Turtles and Monk Seals) είναι ένα πολυετές έργο που θα διαρκέσει μέχρι το 2030, χρηματοδοτούμενο από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του προγράμματος LIFE. LIFE23-NAT-IT-LIFE ADAPTS GA n. 101148207.