Ο ΑΡΧΕΛΩΝ ξεκίνησε τη προσπάθεια καταγραφής των περιστατικών που νεκρές χελώνες ξεβράζονται στις ελληνικές ακτές από το 1992, ιδρύοντας το Εθνικό Δίκτυο Διάσωσης Θαλάσσιων Χελωνών. Κάθε χρόνο φτάνουν στον ΑΡΧΕΛΩΝ όλα τα «Δελτία Εκθαλάσσωσης» που αφορούν θαλάσσιες χελώνες από τις κατά τόπους Λιμενικές Αρχές όλης της χώρας, μαζί με φωτογραφίες και άλλα σχετικά στοιχεία. Στο τηλέφωνο της διάσωσης φτάνουν πολλά τηλεφωνήματα και μηνύματα από συμπολίτες μας σχετικά με εκβρασμούς θαλάσσιων χελωνών. Ενώ τα προηγούμενα χρόνια οι αναφορές κυμαίνονταν από 500-600 ανά έτος, το 2023 οι αναφορές για τις άτυχες χελώνες έφτασαν τις 983!

Σε κάθε περίπτωση όμως, ο αριθμός αυτός δεν αντιπροσωπεύει το σύνολο των θανάτων που σημειώνονται κάθε χρόνο. Ωστόσο, η συστηματική καταγραφή των περιστατικών μπορεί να μας δώσει σημαντικές γνώσεις για τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι χελώνες στη θάλασσα. Οι άνθρωποι του ΑΡΧΕΛΩΝ που υποστηρίζουν το Δίκτυο Διάσωσης, εξετάζουν συστηματικά κάθε περίπτωση εκβρασμού, με σκοπό την καλύτερη οργάνωση του Δικτύου και την αξιολόγηση των απειλών που αντιμετωπίζουν οι θαλάσσιες χελώνες ανά περιοχή. «Τα αποτελέσματα των πολύχρονων καταγραφών αποκαλύπτουν ότι οι αιτίες θανάτου των χελωνών σχετίζονται κυρίως με τις τυχαίες συλλήψεις σε αλιευτικά εργαλεία, την κατάποση πλαστικών, την παγίδευση σε πλαστικά απορρίμματα στη θάλασσα και την σύγκρουση με ταχύπλοα σκάφη αναψυχής», εξηγεί η Ειρήνη Κασιμάτη, Υπεύθυνη του Εθνικού Δικτύου Διάσωσης του ΑΡΧΕΛΩΝ. «Στις περιπτώσεις που τα εκβρασμένα ζώα φέρουν εμφανή τραύματα στο κεφάλι ή στο καβούκι, είναι δυνατόν αυτά να έχουν προέλθει από σύγκρουση με σκάφος ή σκόπιμο τραυματισμό από ανθρώπους. Επίσης, η αλληλεπίδραση με αλιευτικά εργαλεία (δίχτυα, παραγάδια) είναι δυνατόν κάποιες φορές να αφήσει εξωτερικά σημάδια που καθορίζουν την αιτία θανάτου», εξηγεί η Ειρήνη.

Πολλές φορές όμως δεν υπάρχουν εμφανή τραύματα ή σημάδια στα νεκρά ζώα, οπότε τα συμβάντα παραπέμπουν σε πνιγμό μετά από τυχαία σύλληψη σε αλιευτικά εργαλεία ή σε κατάποση πλαστικών που οδηγεί σε αργό θάνατο, καθώς το γαστρεντερικό́ τους σύστημα δεν μπορεί́ να επεξεργαστεί́ το πλαστικό. Συχνά όμως δεν είναι δυνατόν να διαπιστωθεί το αίτιο θανάτου, ειδικά αν έχει επέλθει σήψη. Επίσης, δεν είναι δυνατόν να εντοπιστεί η ακριβής περιοχή που υπήρξε συγκεκριμένο πρόβλημα, καθώς τα ρεύματα και τα κύματα μπορεί να παρασύρουν τα νεκρά ζώα σε μακρινές αποστάσεις.

“Ευχαριστούμε όλους τους ανθρώπους που έκαναν αναφορές εκβρασμών και το Λιμενικό Σώμα για τη συνεργασία του στο Δίκτυο Διάσωσης”, λέει ο Δημήτρης Φυτίλης, Υπεύθυνος του Κέντρου Διάσωσης του ΑΡΧΕΛΩΝ.

Τι μπορείς να κάνεις αν βρεις νεκρή θαλάσσια χελώνα

Εάν η χελώνα είναι νεκρή, πρέπει να μεταφερθεί στην ξηρά και να ειδοποιηθεί το τοπικό λιμεναρχείο (Δείτε το Ευρετήριο Λιμενικών Αρχών) και ο ΑΡΧΕΛΩΝ - Δίκτυο Διάσωσης στο 6941511511. Προσοχή! Είναι πιθανό η χελώνα να φαίνεται νεκρή αλλά να βρίσκεται σε κατάσταση κρυοπληξίας, ιδιαίτερα τους κρύους μήνες. Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να ειδοποιείται ο ΑΡΧΕΛΩΝ για να δίνονται οι κατάλληλες οδηγίες ώστε να εξακριβώνεται εάν η χελώνα είναι νεκρή ή ζωντανή. Για να βοηθήσετε στις καταγραφές μας μπορείτε να στείλετε φωτογραφίες του ζώου και ιδιαίτερα των τραυμάτων του στο rescue@archelon.gr. Τέλος, ειδοποιήστε την Τοπική Αυτοδιοίκηση για τη νόμιμη υγειονομική ταφή.