Μέσα από το Δίκτυο Διάσωσης, οι εθελοντές του ΑΡΧΕΛΩΝ φροντίζουν κατά μέσο όρο 15 θαλάσσιες χελώνες μπλεγμένες στα δίχτυα αλιείας κάθε χρόνο. Τον περασμένο Αύγουστο, η ομάδα της Ζακύνθου, ενώ κατέγραφε τη δραστηριότητα ωοτοκίας στην παραλία του Καλαμακίου, με έκπληξη παρατήρησε μια ενήλικη Καρέττα να κάνει φωλιά παρόλο ότι ένα μπροστινό της πτερύγιο σφιχτά τυλιγμένο σε αλιευτικό δίχτυ. Πληθαίνουν λοιπόν οι αποδείξεις των επιπτώσεων των εγκαταλελειμμένων αλιευτικών διχτυών στη Μεσόγειο στις θαλάσσιες χελώνες. Στο πλαίσιο του έργου Life-Euroturtles, ο ΑΡΧΕΛΩΝ συνεργάζεται με το Κέντρο Ωκεανογραφίας του Πανεπιστημίου Κύπρου με θέμα ένα κώδικα δεοντολογίας για τα δίχτυα φαντάσματα.

Οι θαλάσσιες χελώνες που τραυματίζονται από αλιευτικά εργαλεία είναι κάτι που η ομάδα του ΑΡΧΕΛΩΝ στο Κέντρο Διάσωσης έχει συνηθίσει, καθώς περισσότερες από 100 τέτοιες περιπτώσεις έχουν συμβεί την τελευταία δεκαετία. Όλες οι χελώνες έλαβαν θεραπεία, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις η λοίμωξη ήταν τόσο άσχημη ώστε να χρειαζόταν να ακρωτηριασθεί το πτερύγιο για να σωθεί το ζώο. Οι ιδιαίτεροι ασθενείς μας παρέμειναν σε νοσηλεία στο Κέντρο Διάσωσης μέχρι να είναι και πάλι υγιείς και απελευθερώθηκαν μετά από μερικούς μήνες.

Η φετινή έκπληξη, όμως, προήλθε από την ομάδα των εθελοντών του ΑΡΧΕΛΩΝ στη Ζάκυνθο που κατέγραφαν την ωοτοκία στην παραλία Καλαμάκι τον περασμένο Αύγουστο. Εκεί παρατήρησαν μία Καρέττα που κατάφερε να κάνει φωλιά, παρά το ότι ένα μπροστινό της πτερύγιο ήταν σφιχτά τυλιγμένο σε δίχτυ. Σε συνεννόηση με το Κέντρο Διάσωσης, αποφασίστηκε ότι θα έπρεπε να αφαιρεθεί το δίχτυο οπωσδήποτε. Η ομάδα περίμενε μέχρι να ολοκληρωθεί η φωλιά και να γυρίσει η χελώνα προς τη θάλασσα. Στη συνέχεια ακινητοποίησε τη χελώνα για να αφαιρέσει το δίχτυ. Χρειάστηκαν μερικά μακρά και αγωνιώδη λεπτά αλλά σύντομα ήταν ελεύθερη για να φτάσει στη θάλασσα. Αυτή η προσπάθεια καταγράφηκε σε υπέρυθρο βίντεο από τον Simon Renier, εθελοντή του ΑΡΧΕΛΩΝ. Μέχρι εδώ όλα καλά.

Το ανησυχητικό όμως είναι ότι ο αριθμός των αλιευτικών διχτυών που έχουν εγκαταλειφθεί, χαθεί ή άλλως απορριφθεί στη θάλασσα αυξάνεται. Μελέτες υποδηλώνουν ότι τα δίχτυα φάντασμα είναι ένας σημαντικός και πολύ επίμονος τύπος θαλάσσιων απορριμμάτων με πολλές βλαβερές συνέπειες για το θαλάσσιο και παράκτιο περιβάλλον και τον ανθρώπινο τρόπο διαβίωσης και ευημερίας.

Γιατί αυτό; Οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις των εγκαταλελειμμένων αλιευτικών εργαλείων στη θάλασσα περιλαμβάνουν:

Με τη θέσπιση του Περιφερειακού Σχεδίου διαχείρισης θαλάσσιων απορριμμάτων στη Μεσόγειο (RPML) το 2013, η Μεσόγειος έγινε η πρώτη περιφερειακή θάλασσα με συμβαλλόμενα μέρη δεσμευμένα σε νομικά δεσμευτικά μέτρα, προγράμματα και συναφή χρονοδιαγράμματα εφαρμογής για τη διαχείριση σε περιφερειακό και εθνικό επίπεδο. Ως εκ τούτου, η ΕΕ πρότεινε νομοθεσία για τη μείωση των απορριμμάτων και την ανακύκλωση των αλιευτικών εργαλείων.

Μια έρευνα που έγινε από τον ΑΡΧΕΛΩΝ στη λιμνοθάλασσα του Μεσολογγίου το 2017 – 2018-2019 έδειξε ότι δεν υπήρχε εγκαταλελειμμένος αλιευτικός εξοπλισμός στη λιμνοθάλασσα, που θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τις θαλάσσιες χελώνες. Η λιμνοθάλασσα είναι μέρος του Εθνικού Πάρκου λιμνοθάλασσας Μεσολογγίου και χρησιμοποιείται από την Καρέττα σαν πεδίο διατροφής. Οι αλιείς εκπαιδεύτηκαν στον τρόπο με τον οποίο μπορούν να απελευθερώνουν με ασφάλεια τις χελώνες από τα διβάρια.

Επίσης, στο πλαίσιο του έργου Life-Euroturtles, ο ΑΡΧΕΛΩΝ συνεργάζεται με το Κέντρο Ωκεανογραφίας του Πανεπιστημίου Κύπρου για να ανακοινώσει τον επόμενο χρόνο έναν κώδικα δεοντολογίας για τα δίχτυα φάντασμα.

Υπάρχουν πολλά ακόμα που πρέπει να γίνουν και μπροστά μας βρίσκεται η πρόκληση της συνεργασίας, της ευαισθητοποίησης, της καινοτομίας και της δράσης.