Κοινή ανακοίνωση για την κατάσταση διατήρησης του λύκου στην Ευρώπη

Οι υπογράφουσες 18 Περιβαλλοντικές Οργανώσεις εκφράζουμε τη βαθιά μας ανησυχία για το περιεχόμενο Δελτίου Τύπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τους «Λύκους στην Ευρώπη», με ημερομηνία 4 Σεπτεμβρίου 2023 , το οποίο καλεί τις κυβερνήσεις να χρησιμοποιήσουν τις παρεκκλίσεις της νομοθεσίας για την προστασία του λύκου και ζητά από κάθε ενδιαφερόμενο μέρος να παρέχει δεδομένα για το είδος, σε μια ασφυκτική προθεσμία, προκειμένου να αποφασίσει για ένα πιο ευέλικτο καθεστώς προστασίας του είδους στην ΕΕ και χωρίς να διευκρινίζονται οι τρόποι ελέγχου και διασφάλισης της αξιοπιστίας των δεδομένων που θα συγκεντρωθούν.

Το Δελτίο Τύπου της Επιτροπής αναπαράγει παραπλανητικές πληροφορίες για τον λύκο. Οι ισχυρισμοί ότι ο αριθμός των λύκων συνδέεται άμεσα και προεξοφλεί μεγάλο επίπεδο ζημιών στην κτηνοτροφία είναι σε σημαντικό βαθμό ανακριβής, καθώς τα επίπεδα απωλειών στο ζωικό κεφάλαιο σχετίζονται κατά βάση με την αποτελεσματική εφαρμογή μέτρων πρόληψης και δευτερευόντως με τον αριθμό των λύκων, όπως έχουν δείξει πολλές διεθνείς επιστημονικές έρευνες.

Επιπλέον, ήδη εφαρμοζόμενες παρεκκλίσεις της Ενωσιακής νομοθεσίας για τον λύκο δεν έχουν ακόμα αξιολογηθεί ως προς την αποτελεσματικότητά τους, με αποτέλεσμα την πιθανή έναρξη ενός φαύλου κύκλου αίματος, σε περίπτωση μείωσης του προστατευτικού καθεστώτος, χωρίς αυτή να συνοδεύεται από την αποτελεσματική επίλυση συγκρούσεων.

Οι ισχυρισμοί ότι οι λύκοι αποτελούν κίνδυνο για τον άνθρωπο, είναι παραπλανητικοί, καθώς, βάσει πρόσφατων επιστημονικών στοιχείων , οι επισήμως καταγεγραμμένοι θάνατοι ανθρώπων από επιθέσεις λύκων στην Ευρώπη αποτελούν σπάνια εξαίρεση. Βάσει πρόσφατης επιστημονικής έρευνας ο τελευταίος θάνατος ανθρώπου από κυνοειδές στην Ελλάδα οφείλεται σε επίθεση από σκυλιά.

Η συνύπαρξη με τα Μεγάλα Σαρκοφάγα είναι εφικτή. Θεωρούμε ότι η Επιτροπή πρέπει, αντί να ανοίγει εκ νέου θέμα καταλληλότητας των Οδηγιών για τη φύση , να επιμείνει περισσότερο στην αποτελεσματική αξιοποίηση από τα κράτη μέλη της ΕΕ δοκιμασμένων καλών πρακτικών και χρηματοδοτικών εργαλείων που θα συμβάλλουν στην πιο αποτελεσματική εφαρμογή της Οδηγίας των Οικοτόπων 92/43/ΕΟΚ. Μέχρι σήμερα η ενίσχυση των κτηνοτρόφων που υφίστανται απώλειες από λύκους για την εφαρμογή αποτελεσματικών μεθόδων πρόληψής τους γίνεται αποσπασματικά και μόνο σε τοπική κλίμακα, ενώ σε μερικές χώρες όπως η Ελλάδα, οι αντίστοιχες χρηματοδοτήσεις της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής δεν έχουν αξιοποιηθεί επαρκώς.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών της ΕΕ, μεταξύ των οποίων και η χώρα μας, οφείλουν να παρακολουθούν πιο στενά το κατά πόσο εφαρμόζονται ικανοποιητικά, αποτελεσματικά μέτρα πρόληψης και καλές πρακτικές, όπως η χρήση σωστά εκπαιδευμένων Σκύλων Φύλαξης Κοπαδιών ή άλλες παραδοσιακές και σύγχρονες μέθοδοι πρόληψης (π.χ. ειδικοί φράκτες, φωτισμός κ.α.).

Το σύστημα αποζημιώσεων δεν έχει ακόμα εκσυγχρονισθεί και ενισχυθεί. Η αντιμετώπιση των συγκρούσεων με τα μεγάλα σαρκοφάγα απαιτεί τη βελτίωση και τον εκσυγχρονισμό του συστήματος ασφάλισης και αποζημίωσης των θιγόμενων παραγωγών από τον Οργανισμό Ελληνικών Γεωργικών Ασφαλίσεων (ΕΛΓΑ), ώστε να παρέχονται πιο γρήγορα και πιο δίκαια οι προβλεπόμενες από τον νόμο αποζημιώσεις . Επίσης, θα πρέπει να υποστηριχτούν εμπράκτως τα μέτρα πρόληψης ζημιών.

Οι προβλεπόμενες παρεκκλίσεις, πρέπει να παραμείνουν εξαίρεση και να μη γίνουν κανόνας. Η διατύπωση του Δελτίου Τύπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το οποίο «παροτρύνει τις τοπικές αρχές να κάνουν πλήρη χρήση των υφιστάμενων παρεκκλίσεων», χωρίς καμία αναφορά στο ότι οι παρεκκλίσεις πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο ως έσχατη λύση (όταν όλα τα άλλα προβλεπόμενα μέτρα έχουν εφαρμοσθεί αποτελεσματικά, αλλά δεν έχουν πετύχει τους στόχους τους), δίνει την εντύπωση ότι η εξόντωση λύκων αποτελεί μια αποτελεσματική μέθοδο μείωσης των ζημιών στην κτηνοτροφία ή μια «κανονική» και γενικά αποδεκτή πρακτική διαχείρισης του είδους.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παραβιάζει τους δικούς της κανόνες διαβούλευσης. Με έκπληξη διαπιστώνουμε πως η Επιτροπή προέτρεψε σε συλλογή δεδομένων σχετικά με «προκλήσεις που σχετίζονται με την επιστροφή των λύκων» έως τις 22 Σεπτεμβρίου 2023, δηλαδή μέσα σε περίοδο 18 ημερών (!). Οι 18 ημέρες δεν είναι ένα εύλογο χρονικό διάστημα για κάτι τέτοιο . Η Επιτροπή παραβιάζει τους κανόνες που η ίδια έχει θεσπίσει, σε ό,τι αφορά τη βελτίωση της νομοθεσίας. Οποιαδήποτε απόφαση αλλαγής του καθεστώτος διατήρησης του λύκου πρέπει να βασίζεται σε αξιόπιστα επιστημονικά δεδομένα, σύμφωνα με τις διατάξεις της σχετικής νομοθεσίας, και όχι σε μη δημοσιευμένα στοιχεία, που υποβάλλονται μέσω μιας αδιαφανούς και παράτυπης διαδικασίας «διαβούλευσης».

Να μην αποπροσανατολιστούμε από αυτά που έχουν πραγματική αξία. Οι συνυπογράφουσες Περιβαλλοντικές Οργανώσεις ενώνουμε τη φωνή μας με όσους ζητούν την επανεξέταση της ανακοίνωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και καλούμε την ελληνική κυβέρνηση και όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να μην αποπροσανατολιστούν από αυτά που έχουν πραγματική αξία, που είναι η αποτελεσματική και εκτεταμένη εφαρμογή μέτρων πρόληψης ζημιών και η αξιοποίηση δοκιμασμένων καλών πρακτικών και άλλων εργαλείων για την επίτευξη ομαλής συνύπαρξης του ανθρώπου με την άγρια ζωή.

Οι λύκοι αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της φυσικής κληρονομιάς της Ευρώπης, διαδραματίζοντας ζωτικό ρόλο στη διατήρηση της ισορροπίας των οικοσυστημάτων και της βιοποικιλότητας, και η επιστροφή του λύκου στην Ευρώπη αποτελεί σημαντική επιτυχία διατήρησης, που δεν πρέπει να τεθεί σε κίνδυνο.

Συνυπογράφουν:

1. ΑΝΙΜΑ
2. ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ
3. AΡΙΩΝ
4. ΑΡΧΕΛΩΝ
5. Δράση για την Άγρια Ζωή
6. Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης
7. Ελληνική Εταιρία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού
8. Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία
9. Εταιρία Προστασίας Πρεσπών
10. Εταιρεία Προστασίας Βιοποικιλότητας Θράκης
11. Καλλιστώ
12. Οικολογική Εταιρεία Ανακύκλωσης
13. iSea
14. Greenpeace Greece
15. MEDASSET-Mediterranean Association to Save the Sea Turtles
16. Μεσογειακό Ινστιτούτο για τη Φύση και τον Άνθρωπο (MedINA)
17. MOm
18. WWF Greece