Μια νέα επιστημονική δημοσίευση των Δημήτρη Μαργαριτούλη και Alan F. Rees, μελών της Επιστημονικής Επιτροπής του ΑΡΧΕΛΩΝ, αναδεικνύει τις σημαντικές θαλάσσιες περιοχές που χρησιμοποιούν για τροφοληψία και διαχείμαση στη Μεσόγειο. Η μελέτη βασίστηκε σε περισσότερα από 40 χρόνια δεδομένων από το πρόγραμμα μαρκαρίσματος του ΑΡΧΕΛΩΝ στις τρεις μεγαλύτερες περιοχές ωοτοκίας της Ελλάδας: τη Ζάκυνθο, τον Κυπαρισσιακό Κόλπο και το Ρέθυμνο.

Πώς μαρκάρουμε τις θαλάσσιες χελώνες;

Κάθε καλοκαίρι, κατά την περίοδο ωοτοκίας, οι ομάδες του ΑΡΧΕΛΩΝ περιπολούν τις παραλίες τη νύχτα και καταγράφουν τις χελώνες που βγαίνουν στην ακτή για να γεννήσουν. Στις χελώνες που εντοπίζονται, τοποθετείται μια μικρή μεταλλική ετικέτα με μοναδικό αριθμό, το λεγόμενο ταγκ (tag). Η ετικέτα αυτή λειτουργεί σαν «ταυτότητα» της χελώνας και επιτρέπει στους ερευνητές να αναγνωρίζουν το ίδιο άτομο αν βρεθεί ξανά, ακόμη και πολλά χρόνια αργότερα ή σε άλλη περιοχή της Μεσογείου.

Από το 1982 έως το 2024, συνολικά 6.909 διαφορετικές χελώνες μαρκαρίστηκαν με αυτόν το τρόπο, ενώ 254 από αυτές βρέθηκαν ξανά σε αποστάσεις μεγαλύτερες των 150 χιλιομέτρων από την περιοχή ωοτοκίας τους! Πολλές χελώνες διένυσαν εντυπωσιακές αποστάσεις μετά την αναπαραγωγή τους. Περισσότερες από τις μισές χελώνες (53,5%) βρέθηκαν τουλάχιστον 800 χιλιόμετρα μακριά από τις περιοχές σήμανσής τους, ενώ σχεδόν το ένα τρίτο (30,3%) βρέθηκε 1.000+ χιλιόμετρα μακριά!

Δυστυχώς από τις 254 χελώνες που βρέθηκαν, οι περισσότερες ήταν νεκρές (61,7%). Αν και η απώλεια αυτών των ενήλικων αναπαραγωγικών χελωνών είναι ιδιαίτερα σημαντική καθώς αυτά τα άτομα είναι απαραίτητα για τη διατήρηση των πληθυσμών, ο εντοπισμός των νεκρών ζώων δίνει πολύ σημαντικές πληροφορίες για τις περιοχές διατροφής τους.

Πού πάνε οι χελώνες μετά την ωοτοκία;

Τα δεδομένα έδειξαν ότι οι χελώνες μετά από τις παραλίες ωοτοκίας της Ελλάδας μπορούν να καλύψουν μεγάλες αποστάσεις, από τις Βαλεαρίδες Νήσους στη δυτική Μεσόγειο έως τις ακτές του Ισραήλ στην ανατολική Μεσόγειο. Οι περισσότερες καταγραφές όμως συγκεντρώθηκαν σε τέσσερις βασικές θαλάσσιες περιοχές: την Αδριατική Θάλασσα (39,4%), το Τυνησιακό Πλατό (Κόλπος του Γκαμπές) (23,2%), το Αιγαίο Πέλαγος (18,9%) και το Ιόνιο Πέλαγος (12,2%). Οι περιοχές αυτές χαρακτηρίζονται από πλούσια τροφική βάση και φαίνεται ότι αποτελούν σημαντικούς βιότοπους διατροφής και διαχείμασης για τις ελληνικές Καρέττα.

Εντυπωσιακό είναι και το γεγονός ότι οι χελώνες από διαφορετικές παραλίες ωοτοκίας προτιμούν και διαφορετικές περιοχές διατροφής. Συγκεκριμένα, οι χελώνες από τη Ζάκυνθο (κόκκινες κουκίδες στον χάρτη) και τον Κυπαρισσιακό Κόλπο (πράσινες κουκίδες στον χάρτη) καταγράφηκαν κυρίως στην Αδριατική Θάλασσα και την Τυνησία. Αντίθετα, οι χελώνες από το Ρέθυμνο Κρήτης (μαύρες κουκίδες στον χάρτη) εμφανίστηκαν κυρίως στο Αιγαίο Πέλαγος και την περιοχή της Λεβαντίνης Θάλασσας.

Η αξία της μακροχρόνιας παρακολούθησης

Το πρόγραμμα μαρκαρίσματος του ΑΡΧΕΛΩΝ αποτελεί το μεγαλύτερο σε διάρκεια πρόγραμμα αυτού του είδους στη Μεσόγειο. Τα 43 χρόνια δεδομένων αποκαλύπτουν πρότυπα μετακίνησης που δεν θα ήταν δυνατό να φανούν μέσα από μεμονωμένες παρατηρήσεις. Το πιο σημαντικό συμπέρασμα είναι ότι η προστασία της Καρέττα δεν περιορίζεται μόνο στις παραλίες ωοτοκίας. Απαιτεί τη διατήρηση των θαλάσσιων περιοχών όπου οι χελώνες περνούν μεγάλο μέρος της ζωής τους, δηλαδή των περιοχών διαχείμασης και τροφοληψίας τους.

Σημαντικές περιοχές συγκέντρωσης για τις χελώνες στην Ελλάδα αναδείχθηκαν

• το βόρειο Αιγαίο (περιοχές Natura GR1150014, GR1130009),
• ο Αμβρακικός Κόλπος (περιοχή Natura GR2110004),
• το νησί της Λέσβου (περιοχές Natura GR4110007, GR4110005),
• ο Κορινθιακός Κόλπος (περιοχή Natura GR2530007) αλλά και
• ο Σαρωνικός Κόλπος.

Διάβασε ολόκληρη την επιστημονική δημοσίευση εδώ