Με την ολοκλήρωση του έργου «TUI Turtle Aid Greece», ο ΑΡΧΕΛΩΝ παρουσιάζει τα εντυπωσιακά αποτελέσματα στην προστασία των φωλιών, την εκπαίδευση ξενοδοχο-ϋπαλλήλων και την ενημέρωση 66.000 τουριστών.

Μπορούν οι τουρίστες και οι θαλάσσιες χελώνες να μοιράζονται την ίδια αμμουδιά; Η απάντηση είναι θετική, αρκεί να υπάρχουν κανόνες, σεβασμός και συνεργασία. Εδώ και δεκαετίες, ο ΑΡΧΕΛΩΝ βρίσκεται κάθε καλοκαίρι στην Κρήτη, στην πρώτη γραμμή, με καθημερινή επιστημονική καταγραφή, σωστή ενημέρωση και ευαισθητοποίηση. Αυτή η πολύπλευρη δράση του ΑΡΧΕΛΩΝ αναδείχθηκε με τον καλύτερο τρόπο μέσα από την επιτυχή ολοκλήρωση του τριετούς προγράμματος «TUI Turtle Aid Greece» (1/6/2023 – 31/5/2026), το οποίο υλοποιήθηκε με την υποστήριξη του TUI Care Foundation. Σε μια εποχή όπου οι ακτές της βόρειας Κρήτης πιέζονται έντονα από την τουριστική δραστηριότητα, τη διάβρωση και τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, ο ΑΡΧΕΛΩΝ ανέπτυξε συγκεκριμένες λύσεις που βελτιώνουν την κατάσταση στους βιοτόπους της θαλάσσιας χελώνας με τη συνεργασία του τουριστικού τομέα.

Μια συνεργασία με βαθιές ρίζες

Η προσπάθεια αυτή δεν ξεκίνησε χθες. Οι βάσεις μπήκαν στα μέσα της δεκαετίας του 1990, χάρη στον Dr. Wolf Michael Iwand, τον τότε επικεφαλής του τμήματος Περιβάλλοντος της TUI. Ήταν ο πρώτος που πίστεψε ότι το μέλλον του τουρισμού στην Κρήτη είναι συνδεδεμένο με την επιβίωση της χελώνας Caretta caretta, υποστηρίζοντας τα πρώτα προγράμματα για την προστασία των βιοτόπων της. Το πρόσφατο έργο "TUI Turtle Aid Greece" ήρθε να εξελίξει τις προσπάθειες προηγούμενων ετών, φέρνοντας απτά αποτελέσματα από την Κρήτη μέχρι τη Ρόδο.

Τα πρώτα «ξενοδοχεία φιλικά προς τη χελώνα» στην Κρήτη

Ένα από τα καινοτόμα βήματα του έργου ήταν η πιλοτική εφαρμογή της διεθνούς πιστοποίησης «Turtle-Friendly Hotel» για ξενοδοχεία, που σχεδιάστηκε από το TUI Care Foundation σε συνεργασία με διεθνείς φορείς. Ο ΑΡΧΕΛΩΝ, σε συνεργασία με την ECOCLUB, καθοδήγησε τις επιχειρήσεις στη Βόρεια Κρήτη ώστε να υιοθετήσουν απλές αλλά σωτήριες πρακτικές, όπως το να μαζεύουν τις ξαπλώστρες το βράδυ για να βρίσκουν οι χελώνες χώρο να γεννήσουν, και να σβήνουν ή να σκιάζουν τα δυνατά φώτα που αποπροσανατολίζουν τα χελωνάκια. Οι πρώτες οκτώ ξενοδοχειακές μονάδες που έλαβαν την επίσημη πιστοποίηση είναι:

• Aquila Rithymna Beach Hotel (Ρέθυμνο)
• Caldera Beach Hotel (Χανιά)
• Caldera Creta Paradise Resort (Χανιά)
• Euphoria Resort (Χανιά)
• Geraniotis Hotel & Resort (Πλατανιάς Χανίων)
• Grecotel Caramel Resort (Ρέθυμνο)
• Grecotel Creta Palace Resort (Ρέθυμνο)
• Mike Hotels & Apartments (Χανιά)

Οι μεγάλες επιτυχίες της τριετίας με τη σφραγίδα του ΑΡΧΕΛΩΝ

• Ενημερωτικές δράσεις σε ξενοδοχεία της Κρήτης: Μέσα από περισσότερες από 2.000 ενημερωτικές βάρδιες και 4 εκδηλώσεις σε συνεργασία με τις τοπικές Αρχές, τα στελέχη του ΑΡΧΕΛΩΝ μετέφεραν στους επισκέπτες αλλά και στο προσωπικό του τουριστικού τομέα πρακτικές συμβουλές για τη συνύπαρξη του τουρισμού με την προστασία της θαλάσσιας χελώνας.
• Νέος Ενημερωτικός Σταθμός στα Χανιά: Με τη δημιουργία ενός νέου εποχικού περιπτέρου στο παλιό λιμάνι των Χανίων, ο ΑΡΧΕΛΩΝ ήρθε σε άμεση επαφή με χιλιάδες επισκέπτες κάθε καλοκαίρι.
• Βιωματική εκπαίδευση στην παραλία: Αναπτύχθηκε η πρωτοποριακή εμπειρία «Sea Turtle Beach Walk». Συνολικά πραγματοποιήθηκαν 423 ενημερωτικοί περίπατοι στις παραλίες ωοτοκίας, όπου οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να περπατήσουν μαζί με τους εθελοντές του συλλόγου, μαθαίνοντας βιωματικά για τον κύκλο ζωής της χελώνας και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει.
• Ενημέρωση 66.000+ πολιτών: Συνολικά, οι εθελοντές του ΑΡΧΕΛΩΝ κατάφεραν να ενημερώσουν και να ευαισθητοποιήσουν 66.557 τουρίστες, επισκέπτες και ντόπιους στη βόρεια Κρήτη (Χανιά & Ρέθυμνο) για τη σημασία της προστασίας του είδους καθ’ όλη τη διάρκεια του έργου.
• Σπουδαία επιστημονική ανακάλυψη στη Ρόδο: Ο ΑΡΧΕΛΩΝ πραγματοποίησε επισκέψεις αξιολόγησης και κατέγραψε 48 φωλιές στη Ρόδο. Ανάμεσά τους, εντοπίστηκε μία εξαιρετικά σπάνια φωλιά Πράσινης Χελώνας (Chelonia mydas), εύρημα τεράστιας σημασίας για τη Μεσόγειο που οδήγησε σε νέα επιστημονική δημοσίευση.
• Το ταξίδι του «Τρίτωνα»: Μία θαλάσσια χελώνα που διασώθηκε και έλαβε περίθαλψη από το Κέντρο Διάσωσης του ΑΡΧΕΛΩΝ απελευθερώθηκε τον Νοέμβριο του 2024 με δορυφορικό πομπό που χρηματοδοτήθηκε μέσω του έργου, ώστε να παρακολουθήσουμε το ταξίδι της χελώνας μετά την περίθαλψη. Μέσα σε 5 μήνες η χελώνα διένυσε περισσότερα από 2.800 χιλιόμετρα, φτάνοντας κοντά στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, μια ζωντανή απόδειξη της επιτυχίας των δράσεων περίθαλψης και επανένταξης.

Παρά τα θετικά αποτελέσματα, οι απειλές συνεχίζονται. Μήπως χρειάζονται πιο τολμηρά μέτρα;

Η συνεπής προσπάθεια του ΑΡΧΕΛΩΝ έχει φέρει σημαντικά αποτελέσματα. Η μείωση του αριθμού των φωλιών που είχε παρατηρηθεί τις τελευταίες δύο δεκαετίες (στο Ρέθυμνο κατά 46% και στα Χανιά κατά 49%) φαίνεται ότι πρόσφατα δείχνει σημάδια υποχώρησης. Χάρη στην αφοσίωση και την επίπονη εργασία εθελοντών και προσωπικού, την τελευταία τριετία 1.728 φωλιές προστατεύθηκαν στη βόρεια Κρήτη (Χανιά & Ρέθυμνο). Όμως, όσο οι απειλές συνεχίζονται, όχι μόνο παραμένει απαραίτητη η παρουσία του ΑΡΧΕΛΩΝ, αλλά χρειάζονται περισσότερο τολμηρές λύσεις. Η κλιματική αλλαγή φέρνει πλέον δυσκολίες που δεν λύνονται μόνο με την προστασία των φωλιών:

• Το «στένεμα» της παραλίας Η στάθμη της θάλασσας ανεβαίνει, αλλά επειδή πίσω από τις αμμουδιές υπάρχουν χτισμένοι δρόμοι και τοιχία, η παραλία δεν μπορεί να υποχωρήσει προς τα μέσα. Έτσι, ο χώρος μικραίνει επικίνδυνα για χελώνες και τουρίστες.
• Η υπερθέρμανση της άμμου Λόγω των υψηλών θερμοκρασιών, γεννιούνται σχεδόν αποκλειστικά θηλυκές χελώνες, απειλώντας το μέλλον του είδους.

«Αναρωτιόμαστε αν ήρθε η ώρα, σαν χώρα, να πάρουμε μαθήματα από παραδείγματα άλλων χωρών, όπως οι ΗΠΑ και η Κύπρος, και να τολμήσουμε πιο μόνιμες λύσεις για την Κρήτη», αναφέρει η Παναγιώτα Θεοδώρου, Συντονίστρια Νομικών και Θεσμικών Θεμάτων του ΑΡΧΕΛΩΝ. Αυτά τα μέτρα, για παράδειγμα, θα μπορούσαν να είναι:

• Ελεύθερες φυσικές ζώνες Διατήρηση συγκεκριμένων τμημάτων των τουριστικών παραλιών χωρίς ομπρέλες, ξαπλώστρες και φώτα.
• Προστασία των αμμοθινών Διάσωση των αμμόλοφων και της φυσικής βλάστησης, που αποτελούν το φυσικό «τείχος» ενάντια στη διάβρωση από το κύμα.
• Οπισθοχώρηση της δόμησης Σε μελλοντικές αναπλάσεις, οι νέες κατασκευές να γίνονται πιο πίσω από τον αιγιαλό, αφήνοντας την ακτή να αναπνεύσει.

Η μέχρι σήμερα συνεργασία με το TUI Care Foundation αφήνει πίσω της μια πολύτιμη παρακαταθήκη και αποδεικνύει ότι ο τουριστικός κόσμος είναι έτοιμος να βοηθήσει. Ο ΑΡΧΕΛΩΝ συνεχίζει συστηματικά το έργο του στις παραλίες ωοτοκίας, υπενθυμίζοντας ότι η προστασία του περιβάλλοντος δεν αφορά μόνο τις χελώνες, αλλά και την ίδια την επιβίωση του ελληνικού τουρισμού.