Η θαλάσσια χελώνα Καρέττα αποτελεί ένα από τα πιο εμβληματικά είδη της Μεσογείου και σημαντικό μέρος της θαλάσσιας βιοποικιλότητας. Για περισσότερα από 40 χρόνια, ο ΑΡΧΕΛΩΝ εργάζεται για την προστασία της, μέσα από τη διατήρηση των παραλιών ωοτοκίας, τη διάσωση και περίθαλψη τραυματισμένων χελωνών, την επιστημονική έρευνα και την ενημέρωση του κοινού.

Οι θαλάσσιες χελώνες αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και συμβάλλουν στη φυσική ισορροπία των τροφικών πλεγμάτων, επηρεάζοντας τη δομή και τη λειτουργία τους.

Οι πρόσφατες αναφορές και η μεγάλη δημοσιότητα που έλαβε ο λαγοκέφαλος (Lagocephalus sceleratus) στην Ελλάδα έφεραν ξανά στο προσκήνιο το ζήτημα της εξάπλωσης αυτού του χωροκατακτητικού είδους στη Μεσόγειο. Με αφορμή τα εκτεταμένα δημοσιεύματα των τελευταίων ημερών, το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ) επισήμανε ότι, παρά το έντονο ενδιαφέρον που έχει προκαλέσει το είδος, είναι σημαντικό η ενημέρωση να βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα, ώστε να αποφεύγονται οι υπερβολές και ο αδικαιολόγητος πανικός. Ο λαγοκέφαλος έχει εξαπλωθεί ταχύτατα στη Μεσόγειο τις τελευταίες δύο δεκαετίες, προκαλώντας επιπτώσεις στη θαλάσσια βιοποικιλότητα και την αλιεία, ενώ η παρουσία της ισχυρής νευροτοξίνης που περιέχει τον καθιστά επικίνδυνο σε περίπτωση κατανάλωσης. Λιγότερο γνωστό είναι ότι πρόσφατες επιστημονικές μελέτες κατέγραψαν τη Καρέττα ως τον μοναδικό επιβεβαιωμένο φυσικό θηρευτή των ενήλικων λαγοκέφαλων στη Μεσόγειο. Το εύρημα αυτό αναδεικνύει τον σημαντικό οικολογικό ρόλο της θαλάσσιας χελώνας και υπενθυμίζει ότι η προστασία της δεν αφορά μόνο τη διάσωση ενός προστατευμένου είδους, αλλά και τη διατήρηση της φυσικής λειτουργίας των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.

Εικόνα: Η θαλάσσια χελώνα Καρέττα να καταναλώνει λαγοκέφαλο στην Ανατολική Μεσόγειο. Πηγή: Ulman et al. (2021), Frontiers in Marine Science3.

Ωστόσο, οι ίδιοι οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η φυσική θήρευση από τη Καρέττα δεν επαρκεί από μόνη της για τον έλεγχο των πληθυσμών του λαγοκέφαλου. Το είδος διαθέτει ιδιαίτερα αποτελεσματικούς μηχανισμούς άμυνας, όπως την ικανότητα να διογκώνει το σώμα του και την παρουσία της εξαιρετικά ισχυρής νευροτοξίνης τετροδοτοξίνης, ενώ οι φυσικοί του θηρευτές στη Μεσόγειο είναι ελάχιστοι. Για τον λόγο αυτό απαιτείται συνδυασμός μέτρων διαχείρισης, επιστημονικής παρακολούθησης και προστασίας των φυσικών οικοσυστημάτων.

Επιστημονικές δημοσιεύσεις για τον λαγοκέφαλο στη Μεσόγειο:

• Low Pufferfish and Lionfish Predation in Their Native and Invaded Ranges Suggests Human Control Mechanisms May Be Necessary to Control Their Mediterranean Abundances
• The biology and ecology of the invasive silver-cheeked toadfish (Lagocephalus sceleratus), with emphasis on the Eastern Mediterranean