Ο ολοένα αυξανόμενος αριθμός θαλάσσιων χελωνών που εντοπίζονταν νεκρές ή τραυματισμένες στις Ελληνικές ακτές οδήγησαν το 1992 το Σύλλογο ΑΡΧΕΛΩΝ στην ίδρυση του Εθνικού Δικτύου Διάσωσης Θαλάσσιων Χελωνών και αργότερα, το 1994, στη δημιουργία του Κέντρου Διάσωσης Θαλάσσιων Χελωνών στη Γλυφάδα Αττικής, όπου υπάρχει η δυνατότητα περίθαλψης των τραυματισμένων χελωνών καθώς και επανένταξής τους στο φυσικό τους περιβάλλον.

Συχνά έρχονται στη δημοσιότητα αναφορές για νεκρές θαλάσσιες χελώνες από πολλά μέρη της Ελλάδας και το κύριο ερώτημα που απασχολεί την κοινή γνώμη είναι το κατά πόσο οι θάνατοι αυτοί συνδέονται με φυσικά αίτια ή ανθρωπογενείς δραστηριότητες.

Στο Κέντρο Διάσωσης Θαλάσσιων Χελωνών του ΑΡΧΕΛΩΝ φτάνουν κάθε χρόνο όλα τα «Δελτία εκθαλάσσωσης» μαζί με φωτογραφίες και άλλα σχετικά στοιχεία από τις κατά τόπους Λιμενικές αρχές, που είναι αρμόδιες να καταγράφουν τα συμβάντα. Δεν υπάρχουν εύκολες απαντήσεις, όμως η διασταύρωση και η επεξεργασία των στοιχείων από τον ΑΡΧΕΛΩΝ είναι σε εξέλιξη.

Έχουν βρεθεί περιπτώσεις όπου οι χελώνες που εκβράζονται νεκρές έχουν εμφανή σημάδια αλληλεπίδρασής τους με αλιευτικά εργαλεία. Αλλά και από αυτές που δεν φέρουν εξωτερικά σημάδια, είναι πιθανόν αρκετές να έχουν υποστεί πνιγμό ή άλλη βλάβη λόγω σύλληψης σε αλιευτικά εργαλεία.

«Τα στοιχεία για τον ακριβή αριθμό χελωνών που πιάνονται τυχαία σε αλιευτικά σκάφη στην Ελλάδα είναι ανεπαρκή, όπως επίσης λίγα είναι γνωστά για την άμεση και έμμεση θνησιμότητα που ακολουθεί» λέει ο Κώστας Τενεκετζής, ερευνητής σε θέματα παράκτιας διαχείρισης, που συνεργάζεται με το ΕΛΚΕΘΕ. «Κάποιες φορές, κατά τόπους εκβράζονται σχετικά υψηλοί αριθμοί νεκρών χελωνών. Όμως είναι δύσκολο να εξαχθούν συμπεράσματα επειδή είναι δυνατόν τα νεκρά άτομα επιπλέοντας να μετακινούνται με τα κύματα από πολύ μακριά».

Με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα σε Μεσογειακό επίπεδο, ο ετήσιος αριθμός συλλήψεων χελωνών σε όλα τα αλιευτικά́ εργαλεία στην Ελλάδα έχει υπολογιστεί από τον Paolo Casale (2011) σε περίπου 9.700, με 3.500 από́ αυτές να αφορούν συλλήψεις σε στατικά́ δίχτυα και παραγάδια βυθού́ ενώ́ οι υπόλοιπες 6.200 συλλήψεις αφορούν σε μηχανότρατες, γρι-γρι και παραγάδια αφρού́.

«Παρά τα ελλιπή́ στοιχειά, η μικρή́ παράκτια αλιεία στην Ελλάδα που χρησιμοποιεί́ κατά́ κύριο λόγο τα εργαλεία που παρουσιάζουν τα μεγαλύτερα ποσοστά́ θνησιμότητας, φαίνεται ότι ευθύνεται για μεγάλο αριθμό́ θανάτων χελωνών. Η θνησιμότητα των χελωνών από εμπλοκή στα δίχτυα τους μπορεί να φτάσει και το 80% των περιπτώσεων τυχαίας σύλληψης», συμπληρώνει η Αλίκη Παναγοπούλου, ειδική εμπειρογνώμων για τις θαλάσσιες χελώνες του ΑΡΧΕΛΩΝ, που δημοσίευσε σχετική έρευνα το 2017.

Ακόμη, οι επιπτώσεις της ρύπανσης της θάλασσας από πλαστικά γίνονται περισσότερο φανερές με το χρόνο, καθώς οι χελώνες που έχουν φάει πλαστικά οδηγούνται σε αργό θάνατο. Έχει αποδειχτεί ότι το γαστρεντερικό σύστημα των χελωνών δεν μπορεί́ να επεξεργαστεί το πλαστικό. Κομμάτια πλαστικού εντοπίστηκαν σε όλες τις νεκροψίες χελωνών που έγιναν το 2018 στο Κέντρο Διάσωσης του ΑΡΧΕΛΩΝ. Έχουν επίσης καταγραφεί́ και χελώνες νεκρές λόγω εμπλοκής σε πλαστικά απορρίμματα.

Υπάρχουν και περιπτώσεις όπου δεν μπορούν να αποκλειστούν τα φυσικά αίτια θανάτου, όμως δεν είναι εύκολο να αναγνωριστούν. «Δυστυχώς δεν υπάρχει δυνατότητα διενέργειας νεκροψίας στις χελώνες που εκβράζονται νεκρές. Ακόμη, πολλά από τα ζώα που βρίσκονται εκβρασμένα είναι σε κατάσταση προχωρημένη σήψης, με αποτέλεσμα να μην μπορούν εξαχθούν επιστημονικά συμπεράσματα για τα αίτια θανάτου» συμπληρώνει ο Δημήτρης Φυτίλης, Υπεύθυνος του Κέντρου Διάσωσης του ΑΡΧΕΛΩΝ.

Δείτε στην ιστοσελίδα μας τι πρέπει να κάνετε σε περίπτωση που βρείτε μια χελώνα εκβρασμένη, νεκρή ή ζωντανή https://www.archelon.gr/contents/help2.php?mid=1&mid2=25

Πληροφορίες:

Ειρήνη Κασιμάτη, Υπεύθυνη Δικτύου Διάσωσης & Περίθαλψης, Τηλ./Fax: 210 8944 444, 6941 511 511, e-mail: rescue@archelon.gr.

Δημήτρης Φυτίλης, Υπεύθυνος Κέντρου Διάσωσης, Τηλ. 210 8982 600, 6944 929 622, e-mail: rc.officer@archelon.gr .