Η Παγκόσμια Ημέρα Θαλάσσιας Χελώνας είναι μια ευκαιρία να γιορτάσουμε τις επιτυχίες μας αλλά και να θυμηθούμε γιατί συνεχίζουμε να ερευνούμε και να προστατεύουμε αυτά τα αρχαία ταξιδιάρικα πλάσματα. Σήμερα μοιραζόμαστε μαζί σας νέα δεδομένα που αποκαλύπτουν έναν ακόμη πιο συναρπαστικό κόσμο κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.

Για χρόνια πιστεύαμε ότι οι θαλάσσιες χελώνες Καρέττα (Caretta caretta) ακολουθούν σχετικά προβλέψιμα μοτίβα μετακίνησης μετά την ωοτοκία τους. Ωστόσο, τα νεότερα δεδομένα από το πρόγραμμα δορυφορικής παρακολούθησης του ΑΡΧΕΛΩΝ, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έργου LIFE MareNatura, ανατρέπουν αυτή την εικόνα. Όπως εξηγεί η Συντονίστρια Ερευνητικών Θεμάτων του Συλλόγου, Δρ Αλίκη Παναγοπούλου, οι χελώνες δεν ακολουθούν μία μόνο «τυπική» στρατηγική, αλλά παρουσιάζουν μια εντυπωσιακή ποικιλία συμπεριφορών κατά τη διάρκεια των μεταναστεύσεών τους προς τα διατροφικά τους πεδία.

Το 2024 τοποθετήθηκαν δορυφορικοί πομποί σε 18 χελώνες και το 2025 σε 20 χελώνες, προσφέροντας ένα μοναδικό παράθυρο στις μετακινήσεις τους στη Μεσόγειο. Από την χαρτογράφηση των ταξιδιών τους καταγράφηκαν τρεις βασικές στρατηγικές μετανάστευσης και μερικές εκπλήξεις…

Στρατηγική #1: «Θα πάω κάπου και θα μείνω»

Ορισμένες χελώνες επιλέγουν έναν προορισμό και παραμένουν εκεί για μεγάλο χρονικό διάστημα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η «Δάφνη», η οποία εγκαταστάθηκε στο λιμάνι της Σμύρνης στην Τουρκία. Ακόμη πιο εντυπωσιακές είναι οι περιπτώσεις του 2025 με τις χελώνες «Άρια» και «Μαρίνα», που φαίνεται να «ενθουσιάστηκαν» με τις νέες τους περιοχές. Η Άρια εγκαταστάθηκε στον Κόλπο του Kotor στο Μαυροβούνιο και η Μαρίνα στον Κόλπο Boughrara της Τυνησίας.

Στρατηγική #2: «Από τα βαθιά στα ρηχά και πάλι πίσω στα βαθιά»

Άλλες χελώνες κινούνται δυναμικά μεταξύ βαθιών και ρηχών νερών, πιθανόν αναζητώντας τροφή. Η «Χάριετ» είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, με συνεχείς μετακινήσεις μεταξύ νηριτικών και ωκεάνιων νερών στην Αδριατική Θάλασσα.

Στρατηγική #3: «Δε στέκομαι πουθενά»

Κάποιες χελώνες παραμένουν διαρκώς περιπλανώμενες. Η «Αριάδνη» (2024) διέσχισε μεγάλες αποστάσεις, φτάνοντας μέχρι τις ακτές της Μαγιόρκα και της Αλγερίας στη δυτική Μεσόγειο, χωρίς καμία «στάση» για ξεκούραση!

Ειδικές περιπτώσεις: «Δεν βάζω όλα τα αυγά στο ίδιο καλάθι»

Το 2025 καταγράφηκε και η συμπεριφορά κατά την οποία μία χελώνα ωοτοκεί σε διαφορετικές παραλίες μέσα στην ίδια αναπαραγωγική περίοδο. Οι χελώνες «Άρτεμις» και «Λήδα» έκαναν φωλιές σε διαφορετικές παραλίες της Κρήτης, ακολουθώντας έτσι μια στρατηγική διασποράς κινδύνου για τα αυγά τους.

Τι μας δείχνουν όλα αυτά;

Τα ευρήματα οδηγούν σε σημαντικά συμπεράσματα για τη βιολογία και την προστασία των θαλάσσιων χελωνών:

• Οι χελώνες μπορεί να φωλιάζουν μακριά από την περιοχή όπου αρχικά εντοπίστηκαν
• Μετά την τελευταία φωλιά, εγκαταλείπουν την περιοχή ωοτοκίας
• Ακολουθούν πολλαπλές και ευέλικτες στρατηγικές μετακίνησης
• Χρησιμοποιούν τόσο νηριτικά όσο και ωκεάνια ενδιαιτήματα
• Εμφανίζουν συχνότερη παρουσία στη Δυτική Μεσόγειο

Η κατανόηση αυτής της πολυπλοκότητας είναι κρίσιμη για την αποτελεσματική προστασία της θαλάσσιας χελώνας. Δεν αρκεί η προστασία μόνο των παραλιών ωοτοκίας αλλά μια ευρύτερη, διασυνοριακή προσέγγιση που να λαμβάνει υπόψη ολόκληρο το φάσμα των μετακινήσεών τους και τον κύκλο ζωής τους. Τα δεδομένα του ΑΡΧΕΛΩΝ αποδεικνύουν ότι κάθε χελώνα έχει τη «δική της ιστορία» και μαζί, αυτές οι ιστορίες μας βοηθούν να προστατεύσουμε καλύτερα το μέλλον του είδους.

Περισσότερες πληροφορίες θα παρουσιαστούν στο 8ο Μεσογειακό Συνέδριο για τις Θαλάσσιες Χελώνες που θα πραγματοποιηθεί φέτος στην Ελλάδα, στις 9-13 Νοεμβρίου. Το συνέδριο διοργανώνεται από τον ΑΡΧΕΛΩΝ και αποτελεί το κορυφαίο σημείο συνάντησης για επιστήμονες, ερευνητές και φορείς που εργάζονται για τη μελέτη και προστασία των θαλάσσιων χελωνών στη Μεσόγειο.

• Μάθε περισσότερα για το Συνέδριο

• Μάθε περισσότερα για το έργο LIFE MareNatura

• Παρακολούθησε κι εσύ τα ταξίδια των χελωνών